Starcie tytanów w Pekinie

Wielka Hala Ludowa w Pekinie to miejsce, w którym słowa ważą więcej niż gdziekolwiek indziej. Gdy w środę kanclerz Niemiec Friedrich Merz stanął obok premiera Chin Li Qiang, nie chodziło wyłącznie o kurtuazyjne uściski dłoni. Stawką były miliardy euro, miejsca pracy i przyszłość jednej z najważniejszych relacji gospodarczych świata.

To pierwsza wizyta Merza w Pekinie od objęcia urzędu – i od początku było jasne, że nie będzie to podróż symboliczna. Kanclerz przyjechał z konkretnym przekazem: współpraca tak, ale na uczciwych zasadach.

– Mamy bardzo konkretne obawy dotyczące naszej współpracy, którą chcemy poprawić i uczynić sprawiedliwą – powiedział na początku rozmów.

W dyplomatycznym języku to komunikat twardy. Berlin nie zamierza już przymykać oka na nierówne warunki gry.

Merzowi towarzyszyła delegacja szefów około 30 czołowych niemieckich firm. Wśród nich giganci motoryzacji: Volkswagen, BMW i Mercedes-Benz. To właśnie sektor motoryzacyjny najmocniej odczuwa dziś presję ze strony chińskiej konkurencji, zwłaszcza w obszarze aut elektrycznych.

Niemiecka gospodarka – oparta na eksporcie – traci udziały w chińskim rynku. W 2025 roku deficyt handlowy RFN w relacjach z Chinami wzrósł o ponad 22 miliardy euro, sięgając około 89 miliardów. Te liczby w Berlinie robią wrażenie.

Dlatego kanclerz mówi o „de-riskingu” – ograniczaniu ryzyka nadmiernej zależności od Państwa Środka. To pojęcie, które zrobiło w ostatnich latach karierę w europejskiej polityce. Nie chodzi o zerwanie więzi – Merz nazwałby to wprost błędem – lecz o ich przemyślenie i zabezpieczenie.

Z jednej strony Niemcy chcą chronić swoje łańcuchy dostaw i dostęp do surowców strategicznych, w tym metali ziem rzadkich. Z drugiej – nie zamierzają zamykać drzwi przed chińskim kapitałem.

Podczas spotkania z niemieckimi i chińskimi liderami biznesu kanclerz wyraźnie to podkreślił: chińskie inwestycje w Niemczech tworzą miejsca pracy i wzmacniają łańcuchy wartości. – Chcemy chińskich inwestycji w Niemczech – powiedział, zachęcając firmy do dalszej aktywności.

Premier Li Qiang odpowiedział własną narracją. Wezwał do wspólnej obrony „multilateralizmu i wolnego handlu”. W ostatnich latach Pekin coraz częściej przedstawia się jako stabilny partner globalnego Południa i Europy – w kontrze do protekcjonistycznych impulsów płynących z Waszyngtonu.

W chińskich mediach państwowych ton był wyraźny. „Global Times” przekonywał, że hasła o „de-riskingu” niepotrzebnie komplikują relacje, a entuzjazm niemieckiego biznesu mówi więcej niż polityczne slogany. Agencja Xinhua podkreślała, że innowacje rozwijane w Chinach przynoszą wymierne korzyści centralom firm w Niemczech.

Jednocześnie Berlin wprost mówi o problemach: o subsydiach, które – zdaniem strony niemieckiej – zakłócają konkurencję, oraz o nadwyżkach mocy produkcyjnych w niektórych sektorach, szczególnie w branży zielonych technologii.

To napięcie jest dziś sednem relacji.

Wizyta Merza ma również wymiar polityczny. Wieczorem kanclerz spotka się z przywódcą Chin, Xi Jinping. Oczekuje się, że poza tematami gospodarczymi pojawi się kwestia roli Pekinu w zakończeniu wojny Rosji przeciwko Ukrainie.

Niemcy – podobnie jak inni europejscy partnerzy – liczą, że Chiny wykorzystają swoje wpływy wobec Moskwy. Pekin oficjalnie utrzymuje neutralność, ale jego relacje z Kremlem pozostają bliskie.

W czwartek Merz uda się do Hangzhou, jednego z technologicznych serc Chin. Odwiedzi m.in. producenta robotów humanoidalnych Unitree Robotics oraz placówkę Siemens Energy. To symboliczny przystanek: przyszłość relacji niemiecko-chińskich rozstrzyga się już nie tylko w fabrykach samochodów, lecz także w laboratoriach sztucznej inteligencji i automatyki.

Eksperci zwracają uwagę, że Merz nie jest wyjątkiem. W ostatnich miesiącach do Chin przyjeżdżali także przywódcy Zjednoczonego Królewstwa, Kanady, Francji czy Korei Poł. Pekin prowadzi intensywną ofensywę dyplomatyczną, próbując przekonać partnerów, że w czasach globalnych napięć jest filarem stabilności.

Berlin zdaje się wysyłać podobny sygnał: relacja z Chinami jest zbyt ważna, by ją upraszczać do haseł. Ale też zbyt ryzykowna, by pozostawić ją bez korekt.

W Pekinie Merz nie zamykał drzwi ani ich szeroko nie otwierał. Raczej próbował ustawić zawiasy na nowo. W świecie, w którym gospodarka i geopolityka coraz mocniej się splatają, taka regulacja może okazać się najtrudniejszą częścią całej wizyty.