Koniec z szarą strefą? Ministerstwo szykuje cyfrową ofensywę

Ministerstwo Finansów szykuje nowe rozwiązania mające ograniczyć szarą strefę w dwóch branżach uznawanych za szczególnie narażone na nieprawidłowości – budownictwie oraz warsztatach samochodowych. Zamiast kolejnych obowiązków administracyjnych resort chce postawić przede wszystkim na cyfrowe narzędzia, które mają uszczelnić system i jednocześnie ułatwić prowadzenie działalności.

Temat był jednym z punktów czwartkowych obrad VI Kongresu Statystyki Polskiej w Warszawie. Podczas wydarzenia zaprezentowano dotychczasowe prace Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Szarej Strefie, powołanego w 2025 roku. Jednym z głównych efektów jego działalności mają być propozycje zmian legislacyjnych wspierających walkę z nielegalnym obrotem gospodarczym.

Jak wyjaśnił dyrektor Departamentu Podatku od Towarów i Usług w Ministerstwie Finansów Tomasz Tratkiewicz, jedna z grup roboczych działających w ramach zespołu zajmuje się wyłącznie ograniczaniem szarej strefy w sektorze budowlanym oraz usługach naprawy pojazdów. To właśnie te branże zostały wskazane przez Krajową Administrację Skarbową jako obszary o podwyższonym ryzyku występowania nieprawidłowości.

Resort ma już przygotowaną listę możliwych rozwiązań, jednak – jak zaznaczył Tratkiewicz – nie chodzi o dokładanie przedsiębiorcom kolejnych obowiązków sprawozdawczych.

– Mamy przygotowany katalog pomysłów. Oczywiście można byłoby zaproponować zmiany przepisów nakładające nowe obowiązki, ale chcemy pójść w innym kierunku – powiedział.

Jednym z rozważanych elementów ma być dalsze wspieranie obrotu bezgotówkowego. Największy nacisk ministerstwo zamierza jednak położyć na rozwiązania cyfrowe, które pozwolą skuteczniej monitorować obrót gospodarczy i ograniczać możliwość ukrywania części przychodów.

Choć przedstawiciele resortu nie ujawnili szczegółów planowanych zmian, z wypowiedzi Tomasza Tratkiewicza wynika, że w grę może wchodzić realizacja kolejnego dużego projektu informatycznego.

Jak podkreślił, doświadczenia związane z wdrażaniem Krajowego Systemu e-Faktur pokazują, że administracja jest w stanie przeprowadzać rozbudowane projekty cyfrowe na skalę całego kraju.

Zdaniem dyrektora podobne rozwiązania początkowo mogą wiązać się z dodatkowymi obowiązkami organizacyjnymi po stronie przedsiębiorców, jednak w dłuższej perspektywie przynoszą biznesowi wymierne korzyści i usprawniają funkcjonowanie rynku.

Prace zespołu nie ograniczają się jednak wyłącznie do zmian technologicznych. Jedna z grup roboczych zajmuje się wykorzystaniem tzw. podejścia behawioralnego w administracji publicznej. Chodzi o stosowanie narzędzi opartych na psychologii i ekonomii behawioralnej, które mają zachęcać obywateli do wywiązywania się z obowiązków podatkowych bez konieczności zaostrzania sankcji.

Jak przyznał Tomasz Tratkiewicz, to kierunek, na który resort chce postawić w większym stopniu niż dotychczas.

– To bardzo niedoceniany temat. Jednocześnie widzimy duże zainteresowanie tym podejściem ze strony przedstawicieli innych ministerstw – zaznaczył.

VI Kongres Statystyki Polskiej zakończył się w czwartek. Organizatorami wydarzenia były Główny Urząd Statystyczny oraz Polskie Towarzystwo Statystyczne. Program obejmował kilkadziesiąt wystąpień poświęconych statystyce społecznej i gospodarczej, demografii, metodologii badań oraz wykorzystaniu nowych źródeł danych.