Szpitale bankrutują po cichu. Ten kryzys dotknie każdego z nas

Polskie szpitale powiatowe znalazły się na granicy wydolności – i to nie tylko organizacyjnej, ale przede wszystkim finansowej. Najnowsze dane przedstawione podczas wspólnej konferencji Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych oraz Związku Powiatów Polskich nie pozostawiają złudzeń: system się chwieje, a konsekwencje mogą wkrótce odczuć pacjenci w całym kraju.

Z raportu obejmującego 207 placówek wynika, że jedynie 19 szpitali zakończyło ubiegły rok na plusie. Reszta – aż 91 procent – odnotowała stratę operacyjną na podstawowej działalności. Średni wynik? Ponad 6 milionów złotych na minusie.

Jak podkreślał Paweł Pikul, skala zadłużenia jest jeszcze bardziej niepokojąca, gdy spojrzeć na zobowiązania wymagalne. Te posiada 125 szpitali, a ich łączna wartość sięga blisko 1,5 miliarda złotych.

Jeszcze trudniejszy obraz wyłania się z Podkarpacia. Tam, w analizowanej grupie 18 placówek, aż 15 zakończyło rok pod kreską, ze średnią stratą wynoszącą już nie 6, lecz 12 milionów złotych. To poziom, który – jak przyznają sami zarządzający – zaczyna paraliżować codzienne funkcjonowanie.

Problemy finansowe przestają być tylko kwestią księgowości. Coraz częściej przekładają się na realne trudności w działaniu szpitali. Placówki nie są w stanie na bieżąco regulować swoich zobowiązań, co prowadzi do poważnych napięć w relacjach z dostawcami.

– Szpital powiatowy przestaje być wiarygodnym partnerem – mówił prezes OZPSP Waldemar Malinowski. – Dotyczy to zarówno firm dostarczających sprzęt czy leki, jak i personelu medycznego. Takiej sytuacji wcześniej nie było.

W praktyce oznacza to wstrzymywanie dostaw, opóźnienia w realizacji zamówień, a czasem wręcz odmowy współpracy. W niektórych placówkach dostawcy ustawiają się w kolejkach, próbując odzyskać należne pieniądze. Tak dzieje się m.in. w szpitalach w Leżajsku, Lesku czy Żywcu.

Według Malinowskiego około 50 szpitali znajduje się dziś w tak trudnej sytuacji, że – gdyby działały jako spółki prawa handlowego – musiałyby ogłosić upadłość.

Źródła kryzysu są głębsze niż tylko bieżące zarządzanie finansami. Samorządowcy wskazują na konstrukcję systemu finansowania ochrony zdrowia. W wielu placówkach wynagrodzenia pochłaniają nawet 80 procent budżetu.

– Nie jesteśmy przeciwni podwyżkom dla personelu medycznego – zaznaczał Andrzej Płonka, prezes ZPP. – Problem polega na tym, że są one finansowane z budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia, a nie bezpośrednio z budżetu państwa. To ogranicza środki na leczenie i leki.

W opinii samorządowców państwo przez lata unikało odpowiedzialności za narastające problemy systemu. Dziś ich skutki spadają na powiaty, które zmuszone są łatać finansowe luki.

– Płacimy za cudze błędy i się na to nie zgadzamy – podkreślił Płonka.

Eksperci zwracają również uwagę na nadmierne skomplikowanie przepisów. – Przeregulowany system zawsze generuje wyższe koszty – mówił Malinowski, postulując uproszczenie zasad funkcjonowania szpitali i przyjęcie nowej ustawy o działalności leczniczej.

Tymczasem napięcie rośnie także poza salami konferencyjnymi. Od kilku dni trwa protest szpitali powiatowych. Placówki są oflagowane, personel ubiera się na czarno, a na korytarzach pojawiły się plakaty z hasłem: „Szpitalne łóżko poczeka, choroba nie”.

To nie tylko symboliczny gest. To sygnał ostrzegawczy, że system, który miał gwarantować bezpieczeństwo zdrowotne, sam zaczyna wymagać pilnej interwencji.