Nastolatki śpią coraz gorzej. Naukowcy alarmują: skutki mogą zostać na całe życie

Jeszcze do niedawna problemy ze snem u nastolatków traktowano głównie jako „urok dojrzewania” — późne zasypianie, niewyspanie do szkoły czy weekendowe odsypianie wydawały się czymś naturalnym. Dziś naukowcy coraz wyraźniej pokazują, że sprawa jest znacznie poważniejsza. To, jak śpi młody człowiek między 13. a 18. rokiem życia, może mieć realny wpływ na jego zdrowie wiele lat później.

Nowe badania wskazują, że młodzież zmagająca się z bezsennością, nieregularnym rytmem snu albo częstymi zmianami godzin zasypiania częściej trafia do szpitala już we wczesnej dorosłości. I nie chodzi wyłącznie o chwilowe pogorszenie samopoczucia czy problemy z koncentracją. Konsekwencje mogą być dużo bardziej odległe i poważniejsze, niż do tej pory przypuszczano.

Specjaliści od lat alarmują, że młodzi ludzie śpią coraz krócej i coraz gorzej. Wieczory spędzane przed ekranami, presja szkolna, stres i rozregulowany rytm dnia sprawiają, że organizm nastolatka coraz rzadziej ma szansę na prawdziwą regenerację.

Tymczasem eksperci z American Academy of Sleep Medicine przypominają jasno: osoby między 13. a 18. rokiem życia powinny regularnie spać od 8 do 10 godzin na dobę. Kluczowa jest jednak nie tylko długość snu, ale również jego jakość i regularność. Organizm najlepiej funkcjonuje wtedy, gdy zasypianie i budzenie odbywa się o podobnych porach każdego dnia.

Naukowcy podkreślają, że chroniczne niedosypianie w wieku dojrzewania może wpływać na układ odpornościowy, kondycję psychiczną, metabolizm, a nawet zwiększać ryzyko chorób przewlekłych w przyszłości. Coraz częściej mówi się też o tym, że zaburzenia snu u młodzieży nie są przejściowym problemem, lecz początkiem długofalowych trudności zdrowotnych.

Do takich wniosków doszedł zespół badaczy ze Stony Brook University. Naukowcy przez kilka lat obserwowali grupy młodych ludzi, analizując zarówno ich jakość snu, jak i późniejszy stan zdrowia.

W jednym z etapów badania niemal trzystu nastolatków monitorowano za pomocą aktygrafii nadgarstkowej — urządzenia przypominającego zegarek, które śledzi rytm snu i aktywności. Dodatkowo przebadano ponad dwa tysiące młodych osób pod kątem objawów bezsenności, regularności zasypiania oraz ogólnego samopoczucia.

Badacze porównali następnie dane dotyczące zdrowia uczestników w wieku około 15 i 22 lat. Wyniki okazały się wyjątkowo wyraźne.

Młodzi dorośli, którzy jako nastolatki mieli najbardziej rozregulowany rytm snu, byli niemal dwa i pół raza częściej hospitalizowani i spędzali noc w szpitalu w ciągu ostatniego roku. Wyższe ryzyko dotyczyło także osób, których godziny zasypiania znacząco różniły się z dnia na dzień oraz tych, które regularnie zgłaszały trudności z zaśnięciem.

Co istotne, zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu wcześniejszych problemów zdrowotnych i wcześniejszych hospitalizacji. To oznacza, że sam sen okazał się niezależnym czynnikiem wpływającym na zdrowie w dorosłości.

Autorzy badania zwracają uwagę, że zdrowie snu działa zarówno krótkoterminowo, jak i długofalowo. Oznacza to, że skutki nieprzespanych nocy mogą być odczuwalne nie tylko następnego dnia w szkole czy pracy, ale również wiele lat później.

– Poprawa regularności snu i łagodzenie objawów bezsenności u młodzieży mogą chronić zdrowie młodych dorosłych, ich dobrostan i ogólną jakość życia – podkreśla dr Gina Marie, główna autorka badania opublikowanego na łamach magazynu „Sleep”.

Badaczka zaznacza, że problemy ze snem nie powinny być bagatelizowane ani traktowane jako naturalny element dojrzewania. Jej zdaniem odpowiednio wczesna reakcja — zarówno ze strony rodziców, szkoły, jak i lekarzy — może realnie wpłynąć na zdrowie młodych ludzi w przyszłości.

W praktyce chodzi często o rzeczy pozornie proste: regularne godziny snu, ograniczenie ekranów wieczorem, spokojniejszy rytm dnia czy szybką reakcję na pierwsze objawy bezsenności. To właśnie codzienne nawyki mogą dziś decydować o zdrowiu za kilka lub kilkanaście lat.