Dane 500 tys. ludzi w sieci. „Nie da się wykluczyć identyfikacji”

To jedna z tych historii, które uderzają w samo sedno współczesnych dylematów: gdzie kończy się nauka, a zaczyna ryzyko? Brytyjski rząd potwierdził, że ogromny zbiór danych medycznych – obejmujący pół miliona ochotników – trafił na sprzedaż w internecie. Sprawa dotyczy projektu UK Biobank, jednego z najważniejszych na świecie repozytoriów informacji o zdrowiu człowieka.

Choć dane nie zawierały nazwisk ani numerów telefonów, eksperci nie mają złudzeń: w epoce zaawansowanej analizy danych nawet pozornie anonimowe informacje mogą prowadzić do identyfikacji konkretnych osób.

Projekt UK Biobank od lat uchodzi za fundament współczesnej medycyny opartej na danych. To dzięki niemu badacze na całym świecie pracują nad skuteczniejszym wykrywaniem chorób takich jak demencja, nowotwory czy choroba Parkinsona.

Między 2006 a 2010 rokiem pół miliona Brytyjczyków dobrowolnie przekazało swoje dane – od wyników badań po informacje o stylu życia. W zamian mieli przyczynić się do postępu nauki. I rzeczywiście, zbiór ten jest dziś bezcenny.

Ale właśnie ta wartość sprawia, że dane stają się łakomym kąskiem nie tylko dla naukowców.

Jak poinformował wiceminister cyfryzacji Ian Murray, dane zostały legalnie udostępnione trzem instytucjom badawczym w Chinach, które współpracowały z brytyjskim projektem. Problem pojawił się później – gdy informacje zaczęły być oferowane przez zewnętrznych sprzedawców na platformie Alibaba.

Oferty szybko usunięto, a dostęp do bazy dla zaangażowanych instytucji natychmiast cofnięto. Według wstępnych ustaleń nic nie wskazuje na to, by dane zostały zakupione. To jednak nie uspokaja nastrojów – raczej podkreśla skalę potencjalnego zagrożenia.

Choć oficjalnie dane były „zdepersonalizowane”, rząd przyznaje wprost: nie da się w pełni wykluczyć ryzyka identyfikacji. W dobie sztucznej inteligencji i łączenia różnych zbiorów informacji granica między anonimowością a rozpoznawalnością staje się coraz cieńsza.

Sprawa wywołała w Wielkiej Brytanii poważną debatę o bezpieczeństwie danych i odpowiedzialności instytucji badawczych. Rząd zapowiada szczegółowe dochodzenie, które ma odpowiedzieć na kluczowe pytanie: jak doszło do sytuacji, w której dane przekazane w dobrej wierze mogły zostać potraktowane jak towar?

Bo choć historia zaczyna się od nauki, jej finał dotyka znacznie szerszego problemu – zaufania.