Zełenski odesłał Order Orła Białego

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował, że odesłał Order Orła Białego prezydentowi Polski Karolowi Nawrockiemu. To reakcja na decyzję polskiego prezydenta o odebraniu mu najwyższego polskiego odznaczenia państwowego. Powodem sporu jest nadanie jednej z ukraińskich jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA”.

Wołodymyr Zełenski odniósł się do decyzji Karola Nawrockiego w obszernym wpisie w mediach społecznościowych. Ukraiński prezydent przekazał, że odesłał Order Orła Białego prezydentowi Polski.

„Wierzyliśmy, że Order Orła Białego, przyznany w 2023 roku, był przeznaczony dla Narodu Ukraińskiego i naszej armii. Tak właśnie powiedziano w tamtym czasie. Dziś odesłałem Order Prezydentowi Polski” – napisał Zełenski.

Order Orła Białego został przyznany Zełenskiemu w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę. Uzasadniano to zasługami w pogłębianiu relacji polsko-ukraińskich, współpracą na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz obroną praw człowieka.

Zełenski w swoim wpisie nawiązał do słów Karola Nawrockiego, który podkreślał, że Order Orła Białego nie jest zwykłym odznaczeniem, lecz symbolem szczególnego zaufania Rzeczypospolitej Polskiej.

„Jeśli uważa się, że ten szczególny symbol może pozostać u Katarzyny II, Benita Mussoliniego i Gerharda Schrödera, to my na Ukrainie nie będziemy z tym dyskutować” – stwierdził prezydent Ukrainy.

Jednocześnie Zełenski zapewnił, że Ukraina pozostaje wdzięczna Polsce za wsparcie i współpracę w czasie wojny z Rosją. Podkreślił, że Kijów nie zapomina o solidarności oraz znaczeniu współpracy między państwami regionu.

Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego po tym, jak ukraiński prezydent zgodził się na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy „Bohaterów UPA”.

Dla Polski symbolika UPA pozostaje jednym z najbardziej bolesnych punktów w relacjach z Ukrainą. Ukraińska Powstańcza Armia jest w Polsce kojarzona przede wszystkim z odpowiedzialnością za zbrodnię wołyńską i mordy na polskiej ludności cywilnej w czasie II wojny światowej.

Na Ukrainie część środowisk postrzega UPA jako formację walczącą o niepodległość. Ta różnica w ocenie historii od lat wywołuje napięcia między Warszawą a Kijowem.

Karol Nawrocki tłumaczył, że decyzja o odebraniu orderu była reakcją na przekroczenie granicy w sprawach ważnych dla polskiej pamięci historycznej.

„Wiemy, czym jest wojna, wiemy, czym jest walka o niepodległość, wiemy, czym jest postsowieckie, dziś rosyjskie zagrożenie, ale jesteśmy dumnym narodem polskim i mamy swój próg bólu w sprawach, które dotyczą nas i naszych sojuszników. I ten próg bólu został przekroczony” – powiedział prezydent.

Nawrocki zaznaczył, że decyzja nie oznacza zmiany polskiego stanowiska wobec rosyjskiej agresji. Polska nadal deklaruje wsparcie dla Ukrainy w wojnie przeciwko Rosji.

Do sporu odniósł się premier Donald Tusk. Szef rządu ostrzegł, że konflikt między Polską a Ukrainą może cieszyć Rosję i niepokoić sojuszników.

„Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej” – ocenił premier.

Stanowisko Tuska wpisuje się w obawy części polityków i dyplomatów, że spór historyczny może osłabić współpracę państw, które od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji ściśle współdziałają w sprawach bezpieczeństwa.

Decyzja Karola Nawrockiego wywołała reakcje ukraińskich polityków. Szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha ocenił, że pozbawienie Zełenskiego Orderu Orła Białego było strategicznym błędem, na którym skorzystać może Rosja.

Minister zapowiedział, że w odpowiedzi zwróci Warszawie swój Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, który otrzymał w 2022 roku.

Zwrot polskich odznaczeń zapowiedzieli także szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar. W ukraińskiej polityce sprawa została odebrana jako gest uderzający nie tylko w Zełenskiego, ale również w symboliczne uznanie dla ukraińskiego społeczeństwa i armii.

Spór ma coraz szerszy wymiar polityczny. Zrzeczenie się Orderu Orła Białego ogłosili także byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko.

Poroszenko napisał, że podjął decyzję o zrzeczeniu się odznaczenia, bo nie udało się przekonać prezydenta Nawrockiego, aby nie podejmował tej decyzji. Ocenił ją jako błędną.

Kolejne gesty ukraińskich polityków pokazują, że sprawa Orderu Orła Białego stała się jednym z najpoważniejszych dyplomatycznych napięć między Warszawą a Kijowem od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Spór o odznaczenie dotyka dwóch płaszczyzn: pamięci historycznej i bieżącego bezpieczeństwa. Polska domaga się jednoznacznego szacunku dla ofiar zbrodni wołyńskiej oraz sprzeciwia się upamiętnianiu formacji odpowiedzialnych za mordy na Polakach.

Ukraina, walcząca z rosyjską agresją, podkreśla z kolei znaczenie własnej narracji niepodległościowej i symboli wojskowych. Kijów wskazuje również, że współpraca z Polską pozostaje jedną z kluczowych gwarancji bezpieczeństwa w regionie.

Zełenski zadeklarował otwartość na rozmowy z Polską w sprawie trudnych rozdziałów wspólnej historii i odpowiedniego szacunku dla wszystkich niewinnych ofiar XX wieku. Jednocześnie odesłanie Orderu Orła Białego potwierdza, że obecny spór wszedł w fazę otwartego kryzysu dyplomatycznego.