Alarm demograficzny! Czy studenci z Azji uratują polskie uniwersytety?

Polskie szkolnictwo wyższe stoi dziś przed wyraźnym wyzwaniem – malejącą liczbą kandydatów wynikającą z niżu demograficznego. Odpowiedź rządu ma być jednoznaczna: większe otwarcie na studentów z zagranicy. Taką deklarację złożył minister nauki Marcin Kulasek podczas rozmowy w trakcie Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

Jak podkreślił, umiędzynarodowienie uczelni nie jest już tylko ambicją, ale koniecznością. Polska – jego zdaniem – ma realne atuty, by przyciągać młodych ludzi z innych krajów: solidny poziom kształcenia i koszty studiów znacznie niższe niż w Europie Zachodniej.

W ostatnich tygodniach szczególną uwagę zwrócono na rozwój relacji akademickich poza tradycyjnymi kierunkami. Wizyta przedstawicieli polskich uczelni w Uzbekistanie i III Forum Rektorów stały się okazją do rozmów o szerszej współpracy.

Minister wskazał, że Polska chce intensyfikować kontakty naukowe i edukacyjne m.in. z Turcją, Wietnamem czy Koreą Południową. To nie przypadek – kraje te dysponują dużym potencjałem młodych ludzi zainteresowanych studiami za granicą.

W tle tych działań widać wyraźną strategię: dywersyfikację źródeł kandydatów i budowanie trwałych relacji międzynarodowych, które wykraczają poza jednorazowe rekrutacje.

Dane są jednoznaczne: w Polsce studiuje dziś około 1,2 mln osób, z czego ponad 100 tys. to cudzoziemcy. To grupa, która z roku na rok nabiera znaczenia – nie tylko kulturowego, ale też ekonomicznego.

Jeszcze niedawno proces rekrutacji był jednak utrudniony przez zmiany prawne, w tym wprowadzenie tzw. specustawy wizowej w połowie 2025 roku. Nowe przepisy wymagały od kandydatów m.in. potwierdzenia znajomości języka na poziomie B2 oraz odpowiednich dokumentów edukacyjnych.

Dziś – jak zapewnia minister – sytuacja się ustabilizowała. Uczelnie i kandydaci dostosowali się do nowych zasad, a proces rekrutacyjny przebiega bez większych zakłóceń.

Rozwój szkolnictwa wyższego to nie tylko rekrutacja. To także infrastruktura i jakość badań. W tym kontekście resort uruchomił program finansowania remontów i budowy akademików. Efekt? Już w tym roku ma powstać ponad 3200 nowych lub zmodernizowanych miejsc dla studentów.

Dużym zainteresowaniem cieszy się również program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”, który wspiera najlepsze uczelnie dodatkowymi środkami. Choć pojawiają się głosy o jego rozszerzeniu, na razie nie przewiduje się zmian w liczbie beneficjentów.

Równolegle trwają prace nad nowym systemem ewaluacji działalności naukowej. Ma on lepiej uwzględniać m.in. popularyzację nauki i wydłużyć okres oceny do pięciu lat.

Nie brakuje też wyzwań. Niedawny cyberatak na Uniwersytet Warszawski pokazał, jak realne są zagrożenia cyfrowe. Minister zapowiada systemowe wzmocnienie zabezpieczeń w całym sektorze nauki, m.in. w oparciu o nowe przepisy dotyczące krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

Polskie uczelnie stoją dziś na styku dwóch rzeczywistości: lokalnych ograniczeń demograficznych i globalnych możliwości. Jeśli strategia umiędzynarodowienia się powiedzie, Polska może nie tylko zapełnić sale wykładowe, ale też realnie wzmocnić swoją pozycję na edukacyjnej mapie świata.