Ta kamienica znów żyje!

Śródmiejska Warszawa lubi historie o powrotach. Tym razem chodzi o miejsce szczególne – kamienicę przy ul. Mokotowskiej 13, gdzie od ponad siedmiu dekad mieści się Teatr Współczesny. Po miesiącach prac konserwatorskich budynek znów wygląda tak, jak zaplanowano to niemal sto lat temu.

To nie była tylko kosmetyka. To była próba przywrócenia pamięci zapisanej w tynku, fakturze i detalu.

Budynek zaprojektowany przez Konstantego Sylwina Jakimowicza powstał w latach 30. XX wieku jako dom parafialny parafii Najświętszego Zbawiciela. Już wtedy wpisywał się w elegancki charakter tej części miasta.

Historia szybko nadała mu jednak znacznie poważniejszy wymiar. W czasie Powstania Warszawskiego działał tu szpital polowy – jeden z wielu punktów ratunku w zrujnowanej stolicy. Po wojnie miejsce to wypełniła sztuka. Od 1949 roku kamienica jest siedzibą Teatru Współczesnego – instytucji, która przez dekady współtworzyła kulturalny krajobraz Warszawy.

Dziś to nie tylko adres. To fragment miejskiej tożsamości.

Zakończone w grudniu 2025 roku prace objęły elewacje od strony ulic Mokotowskiej i Jaworzyńskiej. Ich celem nie było „odświeżenie”, lecz możliwie wierne odtworzenie pierwotnego wyglądu budynku.

Konserwatorzy sięgnęli po materiały odpowiadające oryginalnym – zarówno pod względem składu, jak i struktury czy kolorystyki. Charakterystyczny ugrowy tynk o lekko chropowatej fakturze wrócił na ściany, przywracając kamienicy jej przedwojenny charakter.

Szczególną uwagę poświęcono detalom. Odtworzono cokół z ryflowanych płyt terrazytowych, bazując na zachowanych fragmentach ukrytych pod późniejszymi warstwami. Zachowano również niewielki fragment oryginalnego tynku – swoisty „ślad czasu”, który pozostawiono celowo, jako świadectwo historii.

W ramach prac wykonano także:

• oczyszczenie elewacji i naprawę murów,
• wymianę obróbek blacharskich,
• konserwację balustrad,
• renowację ceglanego komina od strony ul. Jaworzyńskiej.

To przykład renowacji, w której równie ważna jak efekt końcowy jest wierność materiałowi i intencji pierwotnego projektu.

Realizacja inwestycji nie byłaby możliwa bez wsparcia miasta. Warszawa przeznaczyła na remont ponad 280 tysięcy złotych. Całkowity koszt prac przekroczył jednak 1,7 miliona złotych.

Co istotne, część robót – w tym wykonanie wejścia do teatru – została sfinansowana przez wspólnotę mieszkaniową, bez udziału miejskiej dotacji. To pokazuje, że troska o dziedzictwo architektoniczne nie jest wyłącznie zadaniem instytucji publicznych.

Efekt? Kamienica przy Mokotowskiej 13 znów przyciąga wzrok – nie jako nowy budynek, ale jako ten sam, tylko odzyskany. W mieście, które nieustannie się zmienia, takie powroty mają szczególną wartość.