Gigant wyrósł na Żeraniu

Największy w Europie akumulator ciepła osiągnął docelową wysokość 65 metrów. Potężny zbiornik powstający w Elektrociepłowni Żerań pomieści 61 tys. metrów sześciennych gorącej wody. Zgromadzona energia pozwoli zimą ogrzać około 75 tys. warszawskich mieszkań. Uruchomienie instalacji zaplanowano na wrzesień 2027 roku.

Budowa akumulatora ciepła na terenie Elektrociepłowni Żerań rozpoczęła się we wrześniu 2025 roku. Konstrukcja osiągnęła już zakładaną wysokość 65 metrów, a na jej ścianach zamontowano ostatnie arkusze stalowego płaszcza.

Przeprowadzono także niezbędne badania, w tym testy ultradźwiękowe, które mają wykrywać ewentualne nieszczelności połączeń. Następnym etapem będzie próbne napełnienie zbiornika wodą, sprawdzenie jego szczelności oraz weryfikacja osiadania całej konstrukcji.

Zbiornik będzie wypełniany stopniowo. Po częściowym zalaniu nastąpi kilkudniowa obserwacja, a dopiero później do wnętrza trafi kolejna porcja wody. Cały proces ma potrwać około miesiąca.

Żerański akumulator pomieści 61 tys. metrów sześciennych wody, czyli ilość odpowiadającą pojemności około 24 basenów olimpijskich. Woda będzie mogła zostać podgrzana do maksymalnej temperatury 98 stopni Celsjusza.

Pozwoli to na zmagazynowanie blisko 10 teradżuli energii cieplnej. Instalacja będzie mogła wprowadzać do warszawskiej sieci ciepłowniczej około 230 megawatów mocy cieplnej. Według szacunków wystarczy to do ogrzania około 75 tys. mieszkań w okresie zimowym.

Zbiornik ma około 36 metrów średnicy. Jego smukły i wysoki kształt nie jest przypadkowy. Konstrukcja musi ograniczać mieszanie się gorącej wody znajdującej się w górnej części z chłodniejszą wodą pozostającą na dole.

Warstwa, w której będą przenikały się różne temperatury, ma mieć jedynie od około jednego do półtora metra wysokości. Do napełnienia instalacji zostanie użyta odtleniona woda, co ma ograniczyć korozję i przedłużyć trwałość zbiornika.

Ściany akumulatora zostaną zabezpieczone półmetrową warstwą izolacji wykonanej z wełny szklanej. Ma ona ograniczyć straty energii i utrzymać wysoką temperaturę zgromadzonej wody.

Pod kopułą zbiornika powstanie poduszka parowa, która odseparuje wodę od atmosfery. Rozwiązanie to ma również zabezpieczyć instalację i umożliwić jej prawidłowe działanie przy zmianach temperatury oraz poziomu wody.

Akumulator nie będzie samodzielnie wytwarzał energii. Jego zadaniem będzie przechowywanie nadwyżek ciepła produkowanego przez Elektrociepłownię Żerań i oddawanie ich do sieci wtedy, gdy wzrośnie zapotrzebowanie odbiorców.

Powstanie magazynu jest bezpośrednio związane z uruchomionym w 2021 roku blokiem gazowo-parowym. Obecnie ilość produkowanej energii elektrycznej jest częściowo uzależniona od bieżącego zapotrzebowania na ciepło. Nowa instalacja umożliwi magazynowanie nadwyżek i bardziej elastyczną pracę elektrociepłowni.

W okresach mniejszego zapotrzebowania gorąca woda będzie kierowana do zbiornika. Zgromadzona energia zostanie następnie wykorzystana podczas dobowych szczytów, między innymi w chłodniejsze poranki i wieczory.

Dzięki temu nie będzie konieczne każdorazowe uruchamianie dodatkowych źródeł mocy. Chodzi między innymi o pięć wodnych kotłów gazowych, które wcześniej zastąpiły urządzenia wykorzystujące węgiel.

W latach 2028–2050 nowy akumulator ma pozwolić na zmniejszenie emisji dwutlenku węgla z zakładów spółki średnio o około 20 tys. ton rocznie. Emisja tlenków azotu ma spaść o około 20 ton w ciągu roku.

Instalacja ma również ograniczyć roczne zużycie gazu o około 700 tys. gigadżuli. Magazynowanie nadwyżek pozwoli lepiej wykorzystywać już wyprodukowane ciepło i zmniejszyć konieczność ponownego uruchamiania urządzeń w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

Dotychczas największy akumulator ciepła tego typu działał w Mannheim w Niemczech. Jego pojemność wynosi 60 tys. metrów sześciennych. Warszawski zbiornik będzie większy o tysiąc metrów sześciennych, dzięki czemu stanie się największą instalacją tego rodzaju w Europie.

Podobny, lecz niemal dwukrotnie mniejszy akumulator działa od 2009 roku przy Elektrociepłowni Siekierki. Ma 47 metrów wysokości, 30 metrów średnicy i pojemność 30,4 tys. metrów sześciennych, odpowiadającą około 11 basenom olimpijskim.

Wykonawcą inwestycji na Żeraniu jest konsorcjum Inżynierii Rzeszów i Energy Solution, natomiast za wykonanie samego zbiornika odpowiada spółka TDCC. Zakończenie prac budowlanych zaplanowano na kwiecień 2027 roku. Obiekt ma zostać oddany do eksploatacji pięć miesięcy później, we wrześniu 2027 roku.

Elektrociepłownia Żerań jest jednym z pięciu stołecznych zakładów produkujących energię elektryczną i ciepło w jednym procesie technologicznym. Zakłady działające w aglomeracji warszawskiej odpowiadają łącznie za około 11 proc. całego ciepła wytwarzanego w Polsce.