Lawina zadłużenia w rolnictwie. Problemy rozlewają się po całym kraju

Polska branża rolno-spożywcza znalazła się pod coraz większą presją finansową. Jak wynika z najnowszych danych Krajowego Rejestru Długów, łączne zadłużenie firm działających w sektorze wzrosło w ciągu roku do niemal 800 mln zł. Jednocześnie przedsiębiorcy sami czekają na odzyskanie setek milionów złotych od swoich kontrahentów. To pokazuje, że problem nie dotyczy pojedynczych firm, ale całego łańcucha dostaw – od gospodarstw rolnych po sklepy i restauracje.

Na koniec czerwca zaległości branży rolno-spożywczej osiągnęły poziom 796,4 mln zł, co oznacza wzrost o 5 proc. w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. W rejestrze figuruje obecnie 13,5 tys. zadłużonych podmiotów, a przeciętny dług przypadający na jedną firmę przekracza 59 tys. zł.

Eksperci zwracają uwagę, że jednym z największych wyzwań sektora pozostają zatory płatnicze. Firmy rolno-spożywcze mają obecnie do odzyskania od swoich odbiorców i partnerów biznesowych 247,2 mln zł. To o ponad 30 mln zł więcej niż rok wcześniej.

Mechanizm jest dobrze znany przedsiębiorcom działającym w branży. Opóźnienie płatności w jednym miejscu szybko przekłada się na problemy kolejnych uczestników rynku. Jeśli rolnik nie otrzyma pieniędzy za dostarczone produkty, trudniej mu opłacić dostawców nawozów czy paliwa. Z kolei przetwórcy, hurtownie i sklepy, które nie otrzymują należności na czas, również zaczynają opóźniać własne płatności.

– Sytuacja w branży dobrze pokazuje, jak działają zatory płatnicze. Rolnik, producent żywności, hurtownik, sklep, firma transportowa czy gastronomia są od siebie zależne. Jeśli jedno ogniwo nie dostaje zapłaty, po pewnym czasie samo zaczyna mieć problem z regulowaniem faktur – podkreśla prezes KRD Adam Łącki.

Dodatkowo przedsiębiorcy muszą mierzyć się z coraz trudniejszym otoczeniem rynkowym. Na rentowność działalności wpływają spadające ceny części produktów rolnych, wysokie koszty nawozów, energii, paliw i transportu, a także problemy ze sprzedażą zgromadzonych zapasów. Niepewność zwiększają również rosnąca konkurencja ze strony Ukrainy oraz obowiązująca od maja umowa handlowa Mercosur.

Największe problemy z regulowaniem zobowiązań mają firmy zajmujące się handlem hurtowym i detalicznym produktami rolno-spożywczymi. Ich zaległości wynoszą już 384,2 mln zł, co stanowi prawie połowę całkowitego zadłużenia branży.

W tej grupie znajduje się ponad 7,1 tys. przedsiębiorstw, a średnie zadłużenie przekracza 54 tys. zł. Szczególnie duży udział ma handel hurtowy, który odpowiada za 261,6 mln zł niespłaconych zobowiązań.

Znaczącą część zadłużenia generują również gospodarstwa rolne i firmy prowadzące działalność rolniczą. Łączna wartość ich przeterminowanych zobowiązań wynosi 235,3 mln zł. W rejestrze znajduje się 3,5 tys. takich podmiotów, a przeciętne zadłużenie sięga 67,6 tys. zł. W ciągu ostatnich 12 miesięcy wartość zaległości tej grupy zwiększyła się o około 1,2 proc.

Problemy finansowe nie omijają także producentów żywności i napojów. Ich przeterminowane zobowiązania osiągnęły poziom 177 mln zł. W tej części rynku KRD odnotowuje blisko 2,9 tys. dłużników, a średnia zaległość przypadająca na firmę przekracza 61 tys. zł.

Największe zaległości koncentrują się w województwie mazowieckim. Firmy działające w regionie mają do spłaty 178,3 mln zł. Na kolejnych miejscach znajdują się Wielkopolska z zadłużeniem wynoszącym 115,2 mln zł oraz województwo śląskie, gdzie zaległości sięgają 56,2 mln zł.

Znacznie niższe kwoty notowane są w województwach opolskim, świętokrzyskim i podkarpackim, gdzie łączne zadłużenie branży nie przekracza odpowiednio 13 mln zł, 15,1 mln zł i 20,2 mln zł.

Mimo rosnących problemów finansowych analiza wiarygodności płatniczej wskazuje, że sytuacja całego sektora nie jest jednoznacznie zła. Branża rolnicza nadal pozostaje stosunkowo stabilna – aż 99 proc. podmiotów posiada najwyższe oceny wiarygodności płatniczej.

Gorzej wygląda sytuacja w przemyśle spożywczym. W ciągu roku udział firm z najlepszymi ocenami spadł z 89 proc. do 82 proc. Jednocześnie wzrósł odsetek przedsiębiorstw zaliczanych do grupy najwyższego ryzyka płatniczego – z 6 proc. do 7,5 proc.

Eksperci podkreślają, że dla wielu firm coraz większym problemem nie jest już sam poziom kosztów prowadzenia działalności, lecz wydłużający się czas oczekiwania na zapłatę. Bez regularnych wpływów przedsiębiorcom trudniej finansować bieżącą działalność, inwestycje czy zakup środków produkcji. W efekcie zatory płatnicze nadal rozprzestrzeniają się po całym sektorze, pogłębiając problemy z płynnością finansową.