Kulisy skandalu w Muzeum Sztuki Nowoczesnej

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zerwało umowę z firmą odpowiedzialną za obsługę publiczności. Decyzja zapadła po fali skarg ze strony pracowników i interwencji związkowców. W tle są zarzuty dotyczące organizacyjnego chaosu, niejasnych zasad zatrudnienia i przeciążenia pracą. Sprawa odsłania problem znacznie szerszy niż jeden kontrakt — sposób funkcjonowania instytucji kultury w Polsce.

O nieprawidłowościach jako pierwsi alarmowali działacze Warszawskiego Koła Młodych Inicjatywy Pracowniczej. Według relacji pracowników osoby obsługujące zwiedzających w MSN pracowały w warunkach ciągłej niepewności. Zatrudnienie opierało się na niskich etatach „uzupełnianych” umowami zlecenia, przy jednoczesnym oczekiwaniu dyspozycyjności porównywalnej z pełnym etatem. Zmiany miały trwać ponad 12 godzin, zasady urlopowe były niejasne, a informacje o pracy przekazywano przez komunikatory internetowe, często z dnia na dzień.

Związkowcy twierdzą, że część pracowników nie przeszła pełnych szkoleń BHP, a większość zespołu straciła pracę tuż przed wygaśnięciem umów. Obraz, który wyłania się z relacji, to codzienna improwizacja i brak stabilności w instytucji, która na zewnątrz uchodzi za symbol nowoczesności.

Wkrótce po nagłośnieniu sprawy Muzeum Sztuki Nowoczesnej poinformowało o rozwiązaniu umowy z firmą Klavo. Jak tłumaczy kierowniczka działu komunikacji muzeum, powodem były problemy z koordynacją grafików, czasem pracy i standardami komunikacji wewnętrznej po stronie wykonawcy. MSN zapewnia, że podejmowało próby naprawy sytuacji — interweniowało, zmieniało koordynatorów i wdrażało plan działań naprawczych. Nie wszystkie rozwiązania udało się jednak wprowadzić, co przesądziło o zakończeniu współpracy.

Firma Klavo przedstawia inną wersję wydarzeń. Jej prezes podkreśla, że zerwanie umowy było wynikiem wspólnych ustaleń, a procesy zatrudnienia odbywały się zgodnie z prawem. Zaprzecza zarzutom dotyczącym naruszeń czasu pracy, braku szkoleń czy zwolnień pracowników, wskazując, że umowy wygasały zgodnie z zapisami.

Zatrudnieni przez firmę zewnętrzną pracownicy odpowiadali za niemal całą obsługę muzeum: informację, recepcję, szatnię, sprzedaż biletów, kino, księgarnię, a także bezpośredni kontakt z publicznością na wystawach. Dlaczego więc muzeum nie zatrudniało ich bezpośrednio?

MSN tłumaczy, że w ostatnim roku skala działalności placówki radykalnie się zmieniła — liczba odwiedzających wzrosła ośmiokrotnie, a frekwencja jest bardzo zmienna. Wystawy się zmieniają, część przestrzeni bywa czasowo zamykana, odbywa się wiele wydarzeń wieczornych. Zdaniem muzeum tylko firma zewnętrzna była w stanie elastycznie reagować na tak dynamiczne potrzeby, a taki model ma też uzasadnienie w gospodarowaniu środkami publicznymi.

Problem w tym, że podobne rozwiązania są w polskiej kulturze normą — i właśnie to budzi największe kontrowersje. Związkowcy i eksperci podkreślają, że instytucje kultury od lat funkcjonują w warunkach chronicznego niedofinansowania. Dyrektorzy słyszą, że nie ma pieniędzy na etaty ani podwyżki, więc sięgają po umowy cywilnoprawne lub outsourcing, przerzucając ryzyko na pracowników.

Choć prawo pracy jasno określa, kiedy mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, sprawy o jego ustalenie rzadko trafiają do sądów. Pracownicy boją się konsekwencji, utraty dochodu lub konfliktu z pracodawcą. Część z nich godzi się na niepewność w zamian za elastyczność lub wyższe wynagrodzenie „na rękę”.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej zapowiada zmiany. Od kilku miesięcy nawiązuje bezpośrednią współpracę z częścią osób wcześniej zatrudnionych przez Klavo i zapewnia, że pracuje nad nowym, systemowym modelem obsługi publiczności. Nowe rozwiązania mają ruszyć w pierwszej połowie 2026 roku.

Spór wokół MSN pokazuje jednak coś więcej niż tylko konflikt między instytucją a wykonawcą. To opowieść o nowoczesnych fasadach, za którymi wciąż funkcjonują stare problemy rynku pracy — szczególnie w kulturze.

Źródło: tvn24.pl