W co zamieni się dawna siedziba Sowietów?

Kompleks przy ulicy Sobieskiego 100 na Mokotowie, znany warszawiakom jako „Szpiegowo”, czeka gruntowna przebudowa. Miejsce, w którym przez lata mieszkali sowieccy urzędnicy i dyplomaci, ma zyskać zupełnie nowe życie. Powstaną tam mieszkania komunalne, m.in. dla policjantów, nauczycieli i pracowników administracji publicznej.

11 grudnia władze Warszawy ogłosiły konkurs architektoniczno-urbanistyczny na zagospodarowanie kontrowersyjnej nieruchomości. Architekci będą mieli czas na przygotowanie koncepcji do czerwca 2026 roku.

Budynek zostaje. Zburzenia nie będzie

Wbrew oczekiwaniom części mieszkańców obiekt nie zostanie wyburzony. Jak informuje miasto, zostanie zachowana i odrestaurowana zewnętrzna fasada, ponieważ budynek figuruje w gminnej ewidencji zabytków. Projektanci otrzymają jednak dużą swobodę w zaprojektowaniu nowych układów mieszkań wewnątrz, oczywiście z zachowaniem aktualnych norm bezpieczeństwa.

To nie wszystko. Od strony ul. Sobieskiego, w miejscu obecnego pawilonu wielofunkcyjnego i dawnego przedszkola, ma powstać nowy budynek. W projekcie trzeba będzie także uwzględnić zieleń wokół całego kompleksu.

Konkurs w dwóch etapach i konkretne pieniądze

Miejski konkurs podzielono na dwa etapy. W pierwszym uczestnicy przygotują założenia studialne, spośród których wyłoniona zostanie piątka najlepszych zespołów. To oni przejdą do drugiego etapu i zaprezentują szczegółowe projekty.

Zwycięzca, który zostanie wybrany w czerwcu 2026 roku, otrzyma nagrodę finansową oraz propozycję wykonania pełnej dokumentacji projektowej. Umowa z wybraną pracownią ma zostać podpisana jesienią 2026 roku, a prace projektowe zakończyć się w sierpniu 2027 roku. Wtedy – w wariancie bez opóźnień – możliwe będzie rozpoczęcie robót budowlanych.

Miasto zabezpieczyło na inwestycję ponad 132 mln zł, choć ostateczne koszty będą znane dopiero po zakończeniu projektowania.

Dlaczego „Szpiegowo”?

Potoczna nazwa kompleksu nie wzięła się znikąd. W latach 70. XX wieku budynek został bezumownie zajęty przez ZSRR i służył jako miejsce zamieszkania pracowników sowieckiej ambasady. Później nieruchomość zajmowała Federacja Rosyjska.

Przez lata trwały batalie prawne i próby wyegzekwowania należności. Przełom nastąpił dopiero w kwietniu 2022 roku, po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Wówczas obiekt został przejęty przez Skarb Państwa, a w styczniu 2025 roku przekazany Warszawie w formie darowizny.

Ruina, ale do uratowania

Stan, w jakim miasto odzyskało „Szpiegowo”, był – jak przyznają urzędnicy – fatalny. Wnętrza były pełne śmieci, starych rosyjskich mebli, odpadającego tynku i śladów wandalizmu. Mimo to ekspertyzy wykazały, że budynek nadaje się do remontu, a nie do rozbiórki.

Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, miejsce, które przez dekady było symbolem obcej dominacji i zamkniętej enklawy, stanie się zwykłym adresem do życia dla warszawiaków.