W 2025 r. jubileusz najstarszej polskiej szkoły połączony ze zjazdem absolwentów

Z okazji 845. rocznicy istnienia najstarszej szkoły w Polsce i jednej z najstarszych w Europie, obecne Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku (Mazowieckie), po raz 20. spotkają się jej absolwenci. Zjazd wychowanków odbędzie w czerwcu w 2025 r.

Spotkania absolwentów „Małachowianki”, bo tak nazywana jest szkoła od nazwiska swego obecnego patrona, odbywają się tam co pięć lat. Pierwszy taki zjazd zorganizowano w 1894 r., a ostatni w 2019 r. Szkoła, najstarsza w Polsce i jedna z najstarszych w Europie, istnieje nieprzerwanie w tym samym miejscu od 1180 r.

Jak poinformowała PAP dyrektor „Małachowianki” Katarzyna Góralska, planowane na 2025 r. jubileuszowe uroczystości wraz ze spotkaniem absolwentów potrwają tam od 13 do 15 czerwca. Zwyczajowo rocznicowe obchody przygotuje szkoła, natomiast zjazd Towarzystwo Wychowanków, Wychowawców i Przyjaciół Gimnazjum i Liceum im. Marszałka Stanisława Małachowskiego.

„W 2025 r. obchodzić będziemy 845-lecie naszej szkoły. W związku z tym planujemy cykl wydarzeń jubileuszowych, które towarzyszyć będą spotkaniu absolwentów. Warto przy tym podkreślić, że zjazd wychowanków zorganizowany zostanie już po raz 20. To niezwykle piękna, wzruszająca tradycja, gdy uczniowie szkoły spotykają się w jej murach po latach. W wielu przypadkach docierają na wyczekiwany przez nich zjazd z odległych zakątków nie tylko Polski, Europy, ale też z innych kontynentów” - powiedziała PAP Góralska.

Podkreśliła, iż na rocznicowe obchody „Małachowianki” połączone ze zjazdem absolwentów zawsze licznie przybywają najstarsze roczniki wychowanków. Przypomniała też, że we wrześniu tego roku 101. urodziny obchodził Jan Chojnacki - absolwent szkoły, twórca jej hymnu, z wykształcenia architekt, z zamiłowania poeta i kompozytor, a z powołania harcerz.

Wśród wydarzeń związanych z jubileuszem „Małachowianki” i spotkaniem jej wychowanków planowane są m.in. okolicznościowe wystawy, w tym w szkolnym muzeum oraz koncert Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”, pierwszego tego typu w Polsce, który w 1946 r. założył harcmistrz Wacław Milke (1914 - 2008), przy czym początkowy skład stanowiło tam kilkanaście osób należących do Harcerskiej Drużyny Artystycznej, działającej właśnie w płockim Liceum Ogólnokształcącym im. Marszałka Stanisława Małachowskiego.

Szkoła, obecnie nosząca to imię, powstała w 1180 r. jako fundacja Dobiechny, wdowy po Wojsławie, opiekunie Bolesława III Krzywoustego, średniowiecznego władcy Polski, który pochowany jest w katedrze w Płocku. Do czasów współczesnych zachowały się fragmenty murów średniowiecznej kolegiaty św. Michała, przy której szkoła została ufundowana, a także XV-wieczna wieża oraz XVII-wieczny budynek ówczesnego Kolegium Jezuickiego.

Obecną nazwę szkoła otrzymała w czerwcu 1921 r. W dokumencie organizacyjnym ówczesny minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Antoni Ponikowski napisał m.in.: „Państwo Polskie objęło w ponowne posiadanie istniejącą od siedmiu stuleci w mieście Płocku szkołę średnią męską, która w latach wielkiej wojny światowej pozostawała pod opieką miejscowego Koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Niniejszym uznaję tę szkołę za państwową i nadaję jej miano: Gimnazjum Państwowe imienia Marszałka Stanisława Małachowskiego”.

W dokumencie organizacyjnym „Małachowianki” podkreślono jednocześnie: „Niechże czcigodna postać polskiego Arystydesa opromieniona aureolą Wielkiego Sejmu i Konstytucji Majowej, stanie się dla młodzieży polskiej wychowującej się w sędziwych murach prastarej uczelni, wzorem prawości i czystości duszy i czynów, cnoty obywatelskiej oraz zawsze chętnej gotowości do służenia Ojczyźnie”.

W latach 2012 - 2014 przeprowadzono prace remontowe i renowacyjne w „Małachowiance”. Obejmowały one m.in. dach, elewacje i fundamenty oraz wnętrza zabytkowych zabudowań. Koszt robót, ok. 29,9 mln zł, w większości pokryty został ze środków Unii Europejskiej, a pozostałą część dołożył płocki Urząd Miasta. We wrześniu 2021 r. przed budynkiem szkoły odsłonięto pomnik jej obecnego patrona z napisem: „Stanisław Dzierżykraj Nałęcz hrabia Małachowski 1736 - 1809 - Marszałek Sejmu Wielkiego, Współtwórca Konstytucji 3 Maja”. Inicjatorami budowy pomnika byli absolwenci jednej klasy, którzy egzamin maturalny zdawali w 1963 r.

W przeszłości wykładowcami szkoły byli: profesor retoryki św. Andrzej Bobola (ok. 1591 -1657) oraz pierwszy rektor Uniwersytetu Warszawskiego Wojciech Szweykowski (1773 - 1838), natomiast jej absolwentami: nauczyciel dzieci Adama Mickiewicza - Hieronim Napoleon Bońkowski (1807 - 1886); ogłoszony błogosławionym Honorat Koźmiński (1829 - 1916); prezydent II RP i profesor Politechniki Lwowskiej Ignacy Mościcki (1867 - 1946); uczestnik bitwy o Anglię, dowódca polskiego skrzydła i słynnego Dywizjonu 303 płk Jan Zumbach (1915 - 1986), podróżnik, pisarz i dziennikarz Tony Halik (1921 - 1998), a także pierwszy premier III RP Tadeusz Mazowiecki (1927 - 2013).

W podziemiach najstarszych zabudowań „Małachowianki” znajduje się szkolne muzeum z ekspozycją prezentującą jej historię oraz artefakty odkryte podczas prac archeologicznych prowadzonych w czasie ostatniego remontu.


red./PAP