Marsz Pamięci w Warszawie. W hołdzie kobietom, które przeszły przez piekło getta

Z miejsca, z którego tysiące warszawskich Żydów wysyłano na śmierć do Treblinki, wyruszy dziś Marsz Pamięci. 15. edycja wydarzenia przypomni historię kobiet z warszawskiego getta – ich cierpienie, walkę o przetrwanie i codzienny opór wobec niemieckiego terroru.

W środę wieczorem z dawnego Umschlagplatzu przy ul. Stawki w Warszawie wyruszy Marsz Pamięci – wydarzenie upamiętniające ofiary wielkiej akcji deportacyjnej Żydów z warszawskiego getta, rozpoczętej przez Niemców 22 lipca 1942 roku.

Tegoroczna, piętnasta edycja marszu została poświęcona kobietom w warszawskim getcie. Organizatorzy chcą przypomnieć ich losy – codzienną walkę o przetrwanie, troskę o rodziny, działalność konspiracyjną oraz próbę zachowania godności w świecie naznaczonym przemocą i zagładą.

Wielka akcja deportacyjna była częścią niemieckiego planu całkowitego wymordowania europejskich Żydów. Z warszawskiego getta do obozu zagłady w Treblince wywieziono co najmniej 254 tys. osób, a według części historyków liczba ta mogła być o około 50 tys. większa. Po przybyciu do obozu większość deportowanych natychmiast mordowano.

Transporty odjeżdżały z Umschlagplatzu – miejsca przy dawnej bocznicy kolejowej, gdzie Niemcy gromadzili mieszkańców getta przed wywózką. Ludzi ładowano do wagonów przeznaczonych do przewozu bydła. W jednym wagonie, na powierzchni około 30 metrów kwadratowych, tłoczono nawet 100 osób. Wielu zmarło jeszcze przed dotarciem do Treblinki z powodu braku powietrza i wycieńczenia.

Pierwszego dnia akcji z Warszawy deportowano ponad 6 tys. Żydów. W kolejnych dniach liczba wywożonych sięgała nawet 10 tys. osób dziennie.

Wśród ofiar znaleźli się m.in. Janusz Korczak i jego podopieczni z Domu Sierot, którzy 5 sierpnia 1942 roku zostali zabrani z Umschlagplatzu. Z tego samego miejsca kilka tygodni później deportowana została rodzina Władysława Szpilmana. On sam uniknął śmierci dzięki przypadkowej pomocy funkcjonariusza Żydowskiej Służby Porządkowej.

Tragiczne wydarzenia sprzed ponad 80 lat zostaną przypomniane podczas tegorocznego marszu. Uczestnicy przejdą ulicami Muranowa na skwer im. Racheli Auerbach, gdzie odbędzie się inauguracja instalacji artystycznej przygotowanej przez Zuzannę Hertzberg.

W programie znalazło się także czytanie performatywne w reżyserii Karoliny Kirsz z udziałem aktorek Teatru Żydowskiego. Wykorzystane zostaną m.in. fragmenty dokumentów Cecylii Słapakowej „Kobieta żydowska w Warszawie od września 1939 r. do chwili bieżącej”, zachowanych w Archiwum Ringelbluma.

Organizatorzy podkreślają, że Marsz Pamięci jest nie tylko wspomnieniem ofiar Zagłady, ale także przypomnieniem, że pamięć o nich przetrwała mimo próby jej całkowitego zniszczenia.