To był tragiczny dzień w Warszawie. Świat sztuki stracił wybitnego artystę

21 lutego 2005 roku świat sztuki stracił jednego z najwybitniejszych polskich artystów współczesnych. Zdzisław Beksiński, malarz, grafik i fotograf, zginął w brutalnym napadzie w swoim warszawskim mieszkaniu. Jego twórczość, od wczesnych rysunków dziecięcych po mroczne obrazy fantastyczne, stała się ikoną polskiego i światowego ekspresjonizmu.

Zdzisław Beksiński urodził się 24 lutego 1929 roku w Sanoku. Już jako dziecko wykazywał talent rysunkowy – jego matka skrupulatnie kolekcjonowała rysunki syna. Po wojnie Beksiński stracił opuszki dwóch palców w wypadku z granatem, a mimo to kontynuował rozwój artystyczny.

Po studiach architektonicznych na AGH w Krakowie pracował w Sanockiej Fabryce Autobusów „Autosan”, gdzie projektował nowatorskie nadwozia autobusów, m.in. prototyp turystycznego SFW–1 i miejskie „akwaria”. Żaden z projektów nie trafił do seryjnej produkcji, ale Beksiński pozostawił charakterystyczny logotyp SFA – bociana w locie.

W latach 50. Beksiński zaczął eksperymentować w fotografii i rzeźbie. W 1964 roku jego prace wzbudziły sensację podczas wystawy w warszawskich Łazienkach. Od połowy lat 60. do lat 80. twórca stworzył cykl obrazów „fantastycznych”, pełnych motywów śmierci, przemijania i tajemniczych postaci. Jego dzieła przyniosły mu przydomek „malarza koszmarów”.

Beksiński eksperymentował też z grafiką komputerową i cyfrową fotografią. Choć jego sztuka była podziwiana na całym świecie, sam artysta unikał życia publicznego i wystaw.

21 lutego 2005 roku malarz został zamordowany przez Roberta K., który zażądał od niego pieniędzy. Beksiński odmówił, wówczas 19-latek zadał mu kilkanaście ciosów nożem.  Artysta został zamordowany 21 lutego 2005 roku, w swoim mieszkaniu przy ul. Sonaty na warszawskim Ursynowie. Była to zbrodnia, którą żyła cała Polska. Morderca i jego 16-letni wspólnik zostali szybko ujęci, a sąd skazał sprawcę na 25 lat więzienia.

Kilka dni po śmierci artysty prezydent RP Aleksander Kwaśniewski odznaczył go pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury.

Dziś w Muzeum Historyczne w Sanoku znajduje się ponad pięć tysięcy eksponatów związanych z artystą – od rysunków dziecięcych po fotomontaże, obrazy i grafiki. W 2016 roku powstał film „Ostatnia rodzina” o losach Beksińskich, a w 2017 roku dokument „Beksińscy. Album wideofoniczny”.

Beksiński pozostaje symbolem niepokornej wyobraźni i artystycznej odwagi. Jego dzieła, choć pełne mroku, wciąż inspirują kolejne pokolenia, a pamięć o artyście przetrwa dzięki muzeum, filmom i niepowtarzalnej twórczości, która zdefiniowała polską sztukę współczesną.