Dramat na rynku sztuki. Kolekcjonerzy nagle się wycofali

Rynek sztuki w Polsce wyhamował po rekordowym roku. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że po historycznym boomie przyszedł czas na wyraźne schłodzenie nastrojów. W 2025 roku wartość sprzedaży dzieł sztuki i antyków spadła o 17,1 proc. względem roku wcześniejszego. Choć dla wielu uczestników rynku to sygnał ostrzegawczy, eksperci zwracają uwagę, że po kilku latach dynamicznych wzrostów korekta była właściwie nieunikniona.

Łączna wartość rynku wyniosła 544,6 mln zł. Nadal bezapelacyjnie dominowało malarstwo, które odpowiadało za ponad cztery piąte całej sprzedaży. To właśnie obrazy, od lat traktowane przez kolekcjonerów jako najbezpieczniejsza i najbardziej prestiżowa część rynku, wygenerowały 443,1 mln zł obrotu. Jednocześnie właśnie ten segment najmocniej odczuł spowolnienie — sprzedaż dzieł malarskich była niższa niż rok wcześniej o 18,2 proc.

Jeszcze kilka lat temu polski rynek sztuki korzystał z wyjątkowo dobrej koniunktury. Rekordowe aukcje, rosnące zainteresowanie inwestowaniem w sztukę i coraz większa liczba nowych kolekcjonerów sprawiły, że wartość rynku systematycznie rosła. Kulminacja przyszła w 2024 roku, kiedy sprzedaż dzieł sztuki i antyków osiągnęła historyczny poziom 656,9 mln zł.

Tegoroczne dane pokazują jednak, że po okresie intensywnego wzrostu rynek wraca do bardziej zachowawczego tempa. Widać to szczególnie w segmencie malarstwa, który przez ostatnią dekadę urósł do dominującej pozycji. Jeszcze w latach 2016–2019 odpowiadał za niespełna 70 proc. całego rynku, by w 2022 roku osiągnąć rekordowe 86,5 proc. udziału.

Dziś coraz wyraźniej widać, że kolekcjonerzy podchodzą do zakupów ostrożniej. Ostygły emocje związane z inwestowaniem w sztukę, a wysokie ceny, które jeszcze niedawno windowały wyniki aukcyjne, przestały rosnąć w takim tempie jak wcześniej.

Najmocniej skutki spowolnienia odczuły placówki handlowe, gdzie wartość sprzedaży zmniejszyła się o ponad 29 proc., czyli o 63,1 mln zł. To właśnie galerie i domy aukcyjne były przez ostatnie lata symbolem boomu na rynku sztuki, przyciągając zarówno doświadczonych kolekcjonerów, jak i osoby traktujące obrazy jako alternatywę inwestycyjną.

Jednocześnie liczba podmiotów działających na rynku sztuki zmniejszyła się jedynie nieznacznie. Ponad połowa firm zajmowała się wyłącznie sprzedażą dzieł sztuki i antyków, natomiast 41,1 proc. prowadziło również działalność wystawienniczą.

Rynek pozostaje mocno skoncentrowany geograficznie. Najwięcej podmiotów działa w województwach mazowieckim i małopolskim, a same stolice regionów nadal pełnią rolę centrów handlu sztuką. Warszawa skupia niemal jedną czwartą wszystkich podmiotów działających w branży, a Kraków odpowiada za kolejne 14,1 proc.

Dominacja Mazowsza widoczna jest także w samych wynikach sprzedaży. W województwie mazowieckim sprzedano dzieła sztuki i antyki o łącznej wartości 426,3 mln zł, co odpowiada aż 78,3 proc. całego krajowego rynku.

Mimo postępującej cyfryzacji internet nadal pozostaje jedynie dodatkiem do tradycyjnego handlu sztuką. W 2025 roku online sprzedano dzieła i antyki za 21,4 mln zł, co oznacza spadek o 21,5 proc. względem poprzedniego roku. To pokazuje, że polski rynek sztuki wciąż opiera się przede wszystkim na bezpośrednich relacjach, aukcjach stacjonarnych i fizycznym kontakcie z dziełem.

Choć dane GUS mogą sugerować wyraźne osłabienie rynku, wielu obserwatorów podkreśla, że trudno mówić o kryzysie. Bardziej prawdopodobny wydaje się scenariusz stabilizacji po latach rekordowych wzrostów. Polski rynek sztuki pozostaje jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku kolekcjonerskiego w Europie Środkowej — tyle że dziś emocje ustępują miejsca większej selektywności i ostrożności kupujących.