Tylko 3 tysiące kroków dziennie – i mózg zaczyna się bronić przed Alzheimerem

Już zaledwie 3 tysiące kroków dziennie może spowalniać postęp choroby Alzheimera – wynika z badań opublikowanych na łamach „Nature Medicine”.

Wcześniejsze prace sugerowały, że regularna aktywność fizyczna chroni przed pogorszeniem funkcji poznawczych, jednak zwykle opierały się one na samoocenie uczestników dotyczącej poziomu ruchu. Tym razem zespół badaczy pod kierunkiem Wai-Ying Wendy Yau z Uniwersytetu Harvarda przeprowadził bardziej obiektywne badanie (DOI: 10.1038/s41591-025-03955-6).

W analizie wzięło udział 296 osób w wieku od 50 do 90 lat o prawidłowych funkcjach poznawczych. Uczestnicy przez tydzień nosili urządzenia liczące kroki, co pozwoliło dokładnie określić ich poziom aktywności. U większości wykonano także badania obrazowe mózgu, aby ocenić wyjściowy poziom nieprawidłowo sfałdowanych białek tau i beta-amyloidu – uznawanych za główne czynniki rozwoju choroby Alzheimera. Następnie poziomy tych białek mierzono co dwa–trzy lata przez okres od trzech do czternastu lat. Co roku uczestnicy przechodzili również testy poznawcze, które oceniały m.in. pamięć i szybkość przetwarzania informacji.

Od 3 do 5 tysięcy kroków dziennie – widoczny efekt

Wprowadzając dane dotyczące aktywności, obrazowania mózgu i testów poznawczych do modelu statystycznego, naukowcy oszacowali wpływ ruchu na tempo pogorszenia funkcji poznawczych.

Okazało się, że wśród osób, które na początku badania miały w mózgu podwyższony poziom nieprawidłowo sfałdowanego beta-amyloidu, wykonywanie od 3 do 5 tysięcy kroków dziennie wiązało się z wyraźnym spowolnieniem akumulacji białka tau, choć nie wpływało na poziom amyloidu. Białko tau jest uznawane za silniej związane z występowaniem objawów choroby Alzheimera niż amyloid beta, co czyni ten wynik szczególnie interesującym.

W tej grupie tempo pogorszenia funkcji poznawczych było o około 40% wolniejsze w porównaniu z osobami wykonującymi mniej niż 3 tysiące kroków dziennie, czyli uznanymi za nieaktywne.

Co ciekawe, od 5 do 7,5 tysiąca kroków dziennie dawało jeszcze lepszy efekt – spowolnienie spadku funkcji poznawczych o 54%. Natomiast przekroczenie granicy 7,5 tysiąca kroków nie przynosiło już dodatkowych korzyści.

Badacze podkreślają, że nie posiadali danych pozwalających stwierdzić, czy w trakcie trwania badania u któregoś z uczestników rozwinęła się choroba Alzheimera.

Jak ruch chroni mózg?

Nie do końca wiadomo, w jaki sposób regularna aktywność fizyczna może chronić układ nerwowy. Jednym z możliwych mechanizmów jest zmniejszenie stanu zapalnego wywołanego przez odkładające się w mózgu białka tau i beta-amyloid, które uszkadzają połączenia nerwowe i prowadzą do obumierania neuronów. Ćwiczenia mogą również zwiększać przepływ krwi w mózgu lub podnosić poziom hormonów o działaniu ochronnym.

Autorzy badania zaznaczają jednak, że wyniki nie dowodzą jednoznacznie, iż 5 tysięcy kroków dziennie spowalnia lub opóźnia spadek funkcji poznawczych. Możliwe, że istniejące – lecz jeszcze niewykryte – zaburzenia poznawcze wpływają na chęć lub zdolność do podejmowania aktywności fizycznej. Wpływ mogą mieć też inne czynniki, takie jak styl życia czy sytuacja społeczno-ekonomiczna.

Wystarczy regularność

Mimo niepewności co do dokładnego mechanizmu, eksperci podkreślają, że regularne ćwiczenia przynoszą liczne korzyści zdrowotne, są bezpłatne i praktycznie pozbawione skutków ubocznych. Dlatego warto dążyć do codziennego ruchu – nawet jeśli jest to tylko kilka tysięcy kroków.

Jak podkreślają autorzy, regularność aktywności fizycznej może być ważniejsza niż konkretna liczba kroków czy intensywność wysiłku. Aby ostatecznie potwierdzić wpływ ruchu na odkładanie się białka tau, potrzebne są dalsze badania, w których uczestnicy zostaną losowo przydzieleni do grup realizujących różne cele dziennej liczby kroków.

red./PAP