Samotność, stres i kupon: niebezpieczne trio

Gry liczbowe, szczególnie w dojrzałym wieku, potrafią wciągać i prowadzić do uzależnienia. Osoba uzależniona zrobi wszystko, by zdobyć pieniądze na kolejny los – nawet kosztem podstawowych potrzeb. Nawet podwyżka ceny kuponu niewiele zmienia, bo przymus gry jest silniejszy – wyjaśnia Angelika Kołomańska, psycholożka z Uniwersytetu SWPS.

Czy rodzaj uzależnienia ma znaczenie?

Uzależnienie nie dotyczy jedynie substancji, lecz samego mechanizmu działania mózgu. To sposób, w jaki radzimy sobie z trudnościami i bólem. Można uzależnić się niemal od wszystkiego – od substancji, ale też od czynności. Często uzależnienie pełni funkcję „ucieczki”: w chwilach stresu czy cierpienia daje złudne poczucie ulgi i rozładowania napięcia.

Czy naprawdę niewinne skreślanie numerków może uzależniać?

Hazard kojarzy się głównie z kasynem, tymczasem gry losowe, zwłaszcza u osób starszych, mogą być równie ryzykowne. Początkowo codzienne skreślanie numerków wydaje się niewinną rozrywką, sposobem na wypełnienie czasu. Jednak z biegiem lat to zajęcie może nabrać znacznie większego znaczenia.

Według badań CBOS od dekady najpopularniejszą grą hazardową w Polsce pozostaje Totalizator Sportowy – gra w niego ponad 21% ankietowanych. Jak podkreśla Kołomańska, decydująca jest dostępność: nie potrzeba dużych pieniędzy, by móc zagrać. A właśnie łatwy dostęp bywa jednym z czynników wyzwalających uzależnienie.

Czy podniesienie ceny losu coś zmieni?

Wpływ takiej zmiany zależy od relacji danej osoby z grą. U osób już uzależnionych wyższa cena zwykle nie powstrzymuje przed graniem. U graczy okazjonalnych może skłonić do rzadszego udziału. Kluczowe jest jednak, jaką funkcję pełni gra – czy jest tylko rozrywką, czy też sposobem na radzenie sobie z samotnością lub trudnymi emocjami.

Osoba uzależniona często rezygnuje z podstawowych potrzeb, by kupić kolejny los. Przymus grania bywa tak silny, że trudno powiedzieć sobie „stop”.

Czy osobom starszym trudniej wyjść z uzależnienia?

U osób starszych hazard często współwystępuje z innymi problemami, np. depresją. Towarzyszyć mogą trudne myśli – zarówno rezygnacyjne („nie dam sobie rady”), jak i samobójcze („chcę odebrać sobie życie”). Ważne, by umieć je rozróżnić, bo niosą odmienne znaczenie i wymagają innego wsparcia.

Jak wspierać osobę uzależnioną?

Najważniejsza jest obecność i rozmowa. Warto odwiedzać taką osobę, pytać o samopoczucie, a nie krytykować wydatki na grę. Kluczowe jest aktywne słuchanie i ciekawość tego, co dana osoba przeżywa.

Kiedy zaczyna się problem?

Nie zawsze decyduje częstotliwość gry. Bardziej miarodajne jest to, czy dana osoba traci kontrolę, ponosi negatywne konsekwencje, izoluje się, przeżywa poczucie winy i wstydu. Częstym sygnałem jest myśl: „Nie powinienem grać, ale muszę, bo wygrana jest już blisko”. To znak, że pojawił się wewnętrzny przymus, typowy dla uzależnienia.

Dlaczego osoby uzależnione ukrywają swoje zachowania?

Ukrywanie to częsty mechanizm obronny. Przymus grania zaczyna się często dużo wcześniej niż sama gra – na etapie planowania. Dla wielu osób hazard pełni funkcję poprawy nastroju, podobnie jak alkohol w trudnych chwilach.

Jak wygląda terapia uzależnienia od hazardu?

Skuteczną metodą jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która pomaga rozpoznać schematy myślenia i krok po kroku je zmieniać. Kluczowe jest uświadomienie sobie, jakie myśli poprzedzają grę i jakie konsekwencje niesie granie.

Terapia to proces wspólnego szukania rozwiązań, które nadadzą życiu sens i wartość. Nie chodzi jedynie o zaprzestanie grania, lecz o budowanie życia wartego przeżycia – pełnego relacji, rutyn wspierających zdrowie i poczucia przynależności.

Ważnym elementem są także grupy wsparcia, które dają poczucie wspólnoty – a to potrzebne każdemu z nas.

red./PAP