Nauka bez barier: tu wolno pytać o wszystko

Festiwal Nauki w Warszawie zdobył Nagrodę Główną w konkursie Popularyzator Nauki. Jego dyrektorka, dr Zuzanna Toeplitz, mówiła, że jednym z kluczowych celów wydarzenia jest zachęcanie uczestników do zadawania pytań – choćby o sens badań i ich znaczenie dla rozumienia świata.

Uhonorowany Nagrodą Główną w XXI edycji konkursu Festiwal Nauki w Warszawie to najstarsze tego typu przedsięwzięcie w Polsce. Wkrótce odbędzie się jego 30., jubileuszowa odsłona.

Jak podkreślała dyrektorka festiwalu, inicjatywa polega na zapraszaniu mieszkańców do laboratoriów i instytucji naukowych. Naukowcy z warszawskich uczelni, instytutów badawczych, jednostek PAN, muzeów i stowarzyszeń pokazują, czym się zajmują, i otwierają przestrzeń do rozmowy. Uczestnicy mogą zadawać nawet najbardziej podstawowe pytania: po co prowadzi się badania, jakie przynoszą efekty i jak pomagają lepiej zrozumieć rzeczywistość.

– Robimy to po to, by ułatwiać ludziom rozumienie świata – zaznaczyła Toeplitz. Jej zdaniem wiedza zmniejsza lęk przed nieznanym, porządkuje rzeczywistość i lepiej przygotowuje na to, co może się wydarzyć.

Dyrektorka przyznała również, że zainteresowanie tematami bywa trudne do przewidzenia. Astronomia od lat niezmiennie przyciąga komplety publiczności, ale na przestrzeni lat zmieniały się inne popularne dziedziny – od socjologii i psychologii, przez fizykę i matematykę, aż po historię, która znów zyskuje na znaczeniu.

Zwróciła też uwagę na skutki pandemii. Po wprowadzeniu wydarzeń online część odbiorców przyzwyczaiła się do zdalnego uczestnictwa. Dziś, gdy spotkania znów odbywają się stacjonarnie, frekwencja w salach jest mniejsza, a część widzów śledzi wydarzenia z domu.

Toeplitz podkreśliła, że wszystkie festiwale nauki łączy wspólna idea: pokazanie, że nauka jest niezbędna. – Od lat powtarzamy hasło: brak inwestycji w naukę to inwestycja w ignorancję – i ono wciąż pozostaje aktualne – zaznaczyła.

Odniosła się także do różnicy między popularyzacją a upowszechnianiem nauki. Popularyzacja polega na przystępnym tłumaczeniu zagadnień naukowych, natomiast upowszechnianie idzie krok dalej – zachęca do krytycznego myślenia, zadawania pytań i poszukiwania głębszych znaczeń. – Chodzi o wciąganie ludzi w świat nauki i budzenie trwałego zainteresowania różnymi dziedzinami – mówiła.

Zapytana o plany na 30. edycję festiwalu, potwierdziła, że organizatorzy szykują wyjątkowy program. Jednym z pomysłów jest prezentacja filmów poświęconych naukowcom.

Konkurs Popularyzator Nauki organizuje serwis Nauka w Polsce, wydawany przez Fundacja Polskiej Agencji Prasowej. Gala wręczenia nagród odbyła się 12 grudnia.

Nagrodę Główną dla zespołu Festiwalu Nauki w Warszawie przyznano za pionierskie działania na rzecz popularyzacji nauki, stworzenie niemal 30 lat temu nowej formy masowego kontaktu z nauką oraz za konsekwentne utrzymywanie wysokiego poziomu wydarzenia przez kolejne lata.

red./PAP