Kawa, która odmładza?

Badanie opublikowane w BMJ Mental Health wskazuje, że spożywanie 3–4 filiżanek kawy dziennie wiąże się z wolniejszym starzeniem biologicznym u osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi. U uczestników mieszczących się w tym przedziale zaobserwowano dłuższe telomery – struktury będące miarą starzenia komórkowego.

Co istotne, efekt ten nie występował u osób pijących więcej niż cztery filiżanki dziennie.

Telomery, porównywane często do plastikowych końcówek sznurowadeł, chronią zakończenia chromosomów i skracają się wraz z kolejnymi podziałami komórkowymi. Ich długość zależy nie tylko od wieku – u pacjentów z poważnymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa, skracają się szybciej. Wiadomo również, że są podatne na wpływ czynników środowiskowych, w tym diety.

Badacze z King’s College London postanowili więc sprawdzić, czy umiarkowane picie kawy – napoju, któremu liczne badania przypisują korzyści zdrowotne – może spowalniać skracanie telomerów u pacjentów psychiatrycznych.

W badaniu uczestniczyło 436 osób: 259 z nich chorowało na schizofrenię, pozostali na zaburzenia afektywne, m.in. chorobę dwubiegunową i depresję psychotyczną. Uczestników podzielono na cztery grupy w zależności od spożycia kawy: niepijących, pijących 1–2 filiżanki, 3–4 oraz ponad pięć dziennie. Zebrano też dane dotyczące palenia papierosów, które przyspiesza metabolizm kofeiny. Długość telomerów oceniano w leukocytach krwi.

Wyniki pokazały, że osoby pijące 3–4 filiżanki kawy miały dłuższe telomery niż osoby niepijące kawy, jednak efekt zanikał przy spożyciu powyżej czterech filiżanek. Po uwzględnieniu wieku, płci, pochodzenia, palenia, rodzaju zaburzeń i leczenia, okazało się, że telomery osób pijących cztery filiżanki odpowiadały biologicznemu wiekowi niższemu o około pięć lat.

Autorzy podkreślają, że badanie miało charakter obserwacyjny, więc nie pozwala potwierdzić związku przyczynowego. Nie uwzględniono w nim także rodzaju kawy, pory jej picia ani innych źródeł kofeiny. Mimo to zależność wydaje się wyraźna, a możliwy mechanizm – dobrze uzasadniony: kawa dostarcza silnych przeciwutleniaczy i substancji przeciwzapalnych, a telomery są szczególnie podatne na stres oksydacyjny i stany zapalne.

Naukowcy zaznaczają również, że nadmiar kawy może działać odwrotnie – sprzyjać powstawaniu reaktywnych form tlenu i przyspieszać skracanie telomerów. Przypominają przy tym o zaleceniach instytucji zdrowia, takich jak brytyjskie NHS czy amerykańska FDA, które określają bezpieczny limit dziennego spożycia kofeiny na około 400 mg, czyli mniej więcej cztery filiżanki kawy.

red./PAP