Alkohol w ciąży? Nie ma bezpiecznej dawki

Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) to najczęściej diagnozowane zaburzenie neurorozwojowe u dzieci. Jedynym sposobem, aby mu zapobiec, jest całkowita abstynencja w ciąży – przypominają specjaliści Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) z okazji Światowego Dnia FASD, obchodzonego 9 września. Symboliczna data – dziewiąty dzień dziewiątego miesiąca – ma przypominać o konieczności zachowania abstynencji przez dziewięć miesięcy ciąży.

Alkohol a ciąża – żadna ilość nie jest bezpieczna

Badania Instytutu Matki i Dziecka pokazują, że połowa ciężarnych kobiet sięgała po alkohol. Eksperci ostrzegają, że nawet jeden kieliszek wina czy piwo mogą spowodować trwałe uszkodzenia mózgu i narządów rozwijającego się dziecka. Alkohol przenika przez łożysko i działa toksycznie od pierwszych dni ciąży.

Szacuje się, że FASD dotyczy około 1 proc. wszystkich urodzeń w Europie, co czyni go najczęstszym niegenetycznym zaburzeniem neurorozwojowym.

Czym jest FASD?

FASD obejmuje szerokie spektrum trudności – od problemów z nauką i zachowaniem po poważne wady neurologiczne i fizyczne. Najcięższą formą jest FAS (Płodowy Zespół Alkoholowy), który oprócz uszkodzeń mózgu powoduje także zaburzenia wzrostu i charakterystyczne cechy wyglądu twarzy.

Objawy FASD mogą obejmować m.in.:

• uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,

• opóźnienia rozwoju,

• nadpobudliwość i trudności z koncentracją,

• problemy z pamięcią, mową, koordynacją ruchową i relacjami społecznymi,

• wady serca, stawów i innych narządów.

  Reklama

Często symptomy ujawniają się dopiero w wieku szkolnym, co opóźnia właściwą diagnozę.

Diagnoza i terapia

Rozpoznanie FASD wymaga współpracy zespołu specjalistów – pediatry, psychologa i koordynatora pracy z rodziną. Standardowe metody wychowawcze i edukacyjne okazują się nieskuteczne. Celem terapii jest jak największe usamodzielnienie dziecka, co stanowi ogromne wyzwanie dla rodziców, nauczycieli i terapeutów. Najlepsze efekty daje podejście skoncentrowane na rodzinie – tworzenie interdyscyplinarnego zespołu wsparcia i przygotowanie rodziców do roli koordynatorów terapii.

Zaburzenie, którego można uniknąć

Eksperci podkreślają, że FASD to w pełni możliwe do uniknięcia zaburzenie – wystarczy całkowita abstynencja w czasie ciąży i karmienia piersią. Warto też pamiętać, że styl życia ojca, w tym jego spożycie alkoholu, wpływa na jakość nasienia i zdrowie przyszłego dziecka.

red./PAP