Żyjemy dłużej niż kiedykolwiek – ale młodzi umierają coraz częściej. Nowy raport szokuje

Światowa oczekiwana długość życia powróciła do poziomu sprzed pandemii COVID-19 – wynika z najnowszego raportu opublikowanego w czasopiśmie „The Lancet”, obejmującego dane z 204 krajów. Autorzy opracowania ostrzegają jednak, że rośnie śmiertelność wśród nastolatków i młodych dorosłych.

Żyjemy o 20 lat dłużej niż w 1950 roku

Według danych Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) przy Uniwersytecie Waszyngtońskim, w 2023 roku przeciętna długość życia kobiet na świecie wzrosła do 76,3 lat, a mężczyzn – do 71,5 lat.
W krajach wysoko rozwiniętych wskaźnik ten sięga średnio 83 lat, natomiast w Afryce Subsaharyjskiej nie przekracza 62 lat.

W porównaniu z 1950 rokiem ludzie żyją dziś przeciętnie o 20 lat dłużej – podkreślają autorzy Global Burden of Disease Study.

Powrót do czasów sprzed COVID-19

Globalne wskaźniki długości życia wróciły do poziomu notowanego przed pandemią. Podobny trend widać również w Polsce.
Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH wynika, że w 2023 roku oczekiwana długość życia kobiet w Polsce wyniosła 82,1 lat, czyli o 0,3 roku więcej niż w 2019 r. U mężczyzn wzrosła do 74,7 lat, co oznacza wzrost o 0,6 roku względem okresu sprzed pandemii.

COVID-19 przestał być główną przyczyną zgonów na świecie. O ile w 2021 roku zajmował pierwsze miejsce w globalnych statystykach, to w 2023 roku spadł na 20. pozycję. Najczęstszą przyczyną śmierci pozostają choroby układu sercowo-naczyniowego – zwłaszcza zawały serca i udary mózgu. Spada natomiast liczba zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi, takimi jak odra, biegunki czy gruźlica.

Wśród przyczyn zgonów dominują obecnie choroby niezakaźne, które są także największym obciążeniem dla systemów ochrony zdrowia. Choć od 1990 roku śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych spada, to coraz częściej do zgonów prowadzą cukrzyca, przewlekła choroba nerek oraz choroba Alzheimera.

Nowe wyzwania zdrowotne

„Starzenie się światowej populacji i narastanie czynników ryzyka tworzą nowe globalne wyzwania zdrowotne” – podkreśla dr Christopher Murray, dyrektor IHME.
Według raportu, do najczęstszych przyczyn chorób niezakaźnych należą:

• nadciśnienie tętnicze,

• palenie tytoniu,

• wysoki poziom cholesterolu,

• cukrzyca,

• otyłość.

W latach 2010–2023 obciążenie systemów opieki zdrowotnej związane z otyłością wzrosło o 11%, a z powodu nadciśnienia – o 6%.

Coraz więcej zgonów wśród młodych

Raport zwraca uwagę na niepokojący wzrost śmiertelności wśród nastolatków i młodych dorosłych.
W Ameryce Północnej rośnie liczba zgonów w wieku 20–39 lat, związanych z samobójstwami, nadużywaniem substancji psychoaktywnych i alkoholu.
W krajach Europy Wschodniej i w Ameryce Północnej zwiększyła się śmiertelność dzieci i młodzieży (5–19 lat) z powodu chorób zakaźnych oraz wypadków.

W grupie wiekowej 15–49 lat największe ryzyko zgonu wiąże się z niezabezpieczonymi kontaktami seksualnymi, wypadkami, a także otyłością, nadciśnieniem i piciem tytoniu.

Polska na tle Europy

Z raportu „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” opracowanego przez NIZP-PZH wynika, że w 2023 roku długość życia mężczyzn w Polsce była o 4,1 roku krótsza niż średnia w Unii Europejskiej. W przypadku kobiet różnica wynosiła 1,9 roku.

Autorzy ostrzegają, że tempo wzrostu długości życia w Polsce wyraźnie spowolniło już przed pandemią. W latach 2014–2019 wydłużyło się ono zaledwie o 0,2 roku u kobiet i 0,3 roku u mężczyzn.

Eksperci podkreślają, że pogarszający się stan zdrowia Polaków nie idzie w parze z wydłużaniem życia. Poprawę mogą przynieść zdrowszy styl życia, lepsze warunki społeczne i skuteczna polityka zdrowotna.

red./PAP