Polskie wino podbija kraj! Z garstki pasjonatów do setek winnic

Na koniec września 2025 r. w Polsce wyrobem lub rozlewem win zajmowało się 324 przedsiębiorców, a 724 plantatorów prowadziło uprawę winorośli – wynika z danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Dla porównania, w 2010 r. wino wytwarzało zaledwie 20 osób.

„Polskie winiarstwo przeszło w ostatnich latach ogromną przemianę – z niszowej działalności stało się dynamicznie rozwijającą się branżą o rosnącym znaczeniu gospodarczym i turystycznym. Zmiany prawne, wsparcie instytucjonalne i rosnące zainteresowanie enoturystyką sprawiły, że branża ta rozwija się szybciej niż kiedykolwiek” – podkreśla KOWR.

Gwałtowny rozwój branży

Według danych KOWR, w latach 2009–2024 powierzchnia upraw winorośli wzrosła 26-krotnie – z 36 do 951 ha. Jeszcze szybciej rosła produkcja wina, która zwiększyła się ok. 60-krotnie, z 412 do 25,6 tys. hektolitrów.

Choć tradycje winiarskie w Polsce sięgają średniowiecza, prawdziwy impuls rozwojowy przyniosło przystąpienie Polski do Unii Europejskiej i decyzja Rady UE z 2009 r., która zezwoliła na sprzedaż win wyprodukowanych w kraju.

Kolejnym kamieniem milowym była ustawa z 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, która uprościła procedury, wprowadziła pojęcie „producenta wina” i zwolniła z obowiązku rejestracji działalności gospodarczej rolników wytwarzających do 100 hl rocznie.

Rekordowe zbiory i dominacja win białych

Podczas gdy piętnaście lat temu w Polsce powstawało około 200 hl wina, w sezonie 2022/2023 produkcja osiągnęła już 25,6 tys. hl. Największy udział mają wina białe – ponad 16 tys. hl w tym samym sezonie. Wielkość rocznej produkcji zależy jednak od zbiorów winogron, a więc i od warunków pogodowych.

Coraz większe winnice

Wraz z rosnącym popytem zwiększa się także areał winnic. Na początku poprzedniej dekady uprawy zajmowały zaledwie 50 ha, w sezonie 2021/2022 – już ok. 620 ha, a obecnie w ewidencji KOWR znajduje się ponad 1090 ha winnic.

Najwięcej z nich zlokalizowanych jest w południowych i zachodnich regionach kraju – w województwach: lubuskim (165 ha), małopolskim (138 ha), dolnośląskim (136 ha) i lubelskim (120 ha). Coraz częściej jednak nowe winnice powstają także w innych częściach Polski – tam, gdzie sprzyjają temu mikroklimat i ukształtowanie terenu.

Rejestracja, kontrola i podatki

Ewidencję winnic KOWR prowadzi od marca 2022 r. Ośrodek gromadzi także dane od producentów dotyczące zbiorów winogron i produkcji wina, które muszą być składane do 15 stycznia każdego roku.

Dokładna ewidencja jest konieczna, ponieważ wino objęte jest podatkiem akcyzowym, a jego produkcja, etykietowanie i certyfikacja podlegają kontrolom. Uprawy winorośli nadzoruje również Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, czuwając nad zgodnością odmian z przepisami unijnymi.

Czy winiarstwo w Polsce się opłaca?

KOWR zaznacza, że rentowność winiarstwa zależy od skali i modelu działalności.

„W przypadku małych winiarni raczej nie, ale jeśli prowadzenie winnicy połączy się z agroturystyką lub organizacją wydarzeń, może to być dochodowy biznes. Oprócz korzystnych warunków klimatycznych, kluczowe znaczenie mają pasja ludzi i rozwój enoturystyki” – podkreśla Ośrodek.

red./PAP