Polskie dzieci bez ochrony! Eksperci alarmują: rządowa szczepionka nie działa

Stosowana w Polsce bezpłatna szczepionka przeciw pneumokokom (tzw. 10-walentna, PCV10) przestała skutecznie chronić dzieci przed inwazyjną chorobą pneumokokową – alarmują eksperci. Wskazują, że należy ją pilnie zastąpić nowocześniejszym preparatem obejmującym większą liczbę serotypów bakterii, zwłaszcza 19A – obecnie najgroźniejszego i najbardziej opornego na antybiotyki.

Program szczepień nie nadąża za rzeczywistością

– Obowiązujący program szczepień ochronnych nie odpowiada już aktualnym danym epidemiologicznym – mówi prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego. – Szczepionka PCV10, wprowadzona w 2017 roku, nie chroni przed serotypami najczęściej powodującymi dziś ciężkie infekcje, w tym przed serotypem 19A.

Z danych Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń OUN (KOROUN) wynika, że serotyp 19A odpowiada już za 30–31 proc. przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP) u dzieci do 5. roku życia. Drugim najczęstszym jest serotyp 3.

– W 2024 roku aż 83 proc. zakażeń wywołanych przez szczepy wielolekooporne stanowiły właśnie pneumokoki 19A – podkreśliła prof. Anna Skoczyńska z KOROUN. – Tymczasem skuteczność szczepionki PCV10 dramatycznie spadła: w 2016 roku obejmowała 55 proc. serotypów powodujących IChP, a w 2024 roku już tylko 2,3 proc.

Potrzebna zmiana szczepionki

Z wyliczeń ekspertów wynika, że wprowadzenie nowocześniejszych preparatów znacząco ograniczyłoby liczbę zachorowań:

• PCV13 – o 52 proc.,

• PCV15 – o 58,6 proc.,

• PCV20 – aż o 66,7 proc.

  Reklama

Szczepionki te chronią także przed większością szczepów wielolekoopornych – nawet w 90 proc. przypadków.

– PCV10 spełniła już swoją rolę – ocenia prof. Ernest Kuchar z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. – Tak działa każda szczepionka: eliminuje część szczepów, ale inne, nieobjęte ochroną, zaczynają dominować. W USA podobna sytuacja zmusiła do wprowadzenia szerszej szczepionki już po siedmiu latach. My czekamy osiem – to najwyższy czas na zmianę.

Skutki zaniechania

Eksperci ostrzegają, że zwłoka może prowadzić do ciężkich zachorowań – zapalenia płuc, sepsy czy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Choroby te zagrażają życiu i mogą powodować trwałe powikłania, w tym neurologiczne.

– Pneumokokowe zapalenie płuc, nawet po wyleczeniu, może zostawić trwałe zrosty w płucach – przypomina prof. Kuchar.

Obecnie szczepionka PCV10 jest stosowana w Europie jedynie w Polsce, Serbii i na Malcie.

Apel o pilną aktualizację programu szczepień

Prof. Wojciech Feleszko z WUM podkreśla, że szczepienia są najskuteczniejszym sposobem ograniczania antybiotykooporności. – Polska jest jednym z krajów o najwyższym poziomie oporności bakterii. Leczenie dzieci z ciężkimi infekcjami pneumokokowymi staje się coraz trudniejsze i kosztowne – zaznacza.

Eksperci apelują, by do końca 2025 roku zakończyć stosowanie PCV10, a od 1 stycznia 2026 roku wprowadzić do programu jedną z nowoczesnych szczepionek – PCV13, PCV15 lub PCV20.
– W przypadku wcześniaków i dzieci z grup ryzyka powinna być stosowana szczepionka o najszerszym zakresie ochrony, czyli PCV20 – wskazuje prof. Jackowska.

Ministerstwo: rekomendacje ekspertów kluczowe

Przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia, Joanna Kujawa, zapewniła, że rekomendacje ekspertów są dla resortu priorytetowe. Decyzje możliwe do sfinansowania zostaną uwzględnione w projektach nowych przepisów, które będą poddane konsultacjom społecznym.

red./PAP