Oni znów staną przy grobach bohaterów. Rusza legendarna kwesta na Starych Powązkach

W najbliższą sobotę rozpocznie się 51. edycja kwesty na rzecz ratowania zabytków Starych Powązek. W tym roku do kwestowania 1 i 2 listopada zaproszono około 350 osób – wśród nich m.in. aktorkę Maję Komorowską oraz marszałek Senatu Małgorzatę Kidawę-Błońską. Jak poinformował przewodniczący Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa, Marcin Święcicki, w 2026 roku planowana jest konserwacja 14 kolejnych pomników.

Podczas konferencji prasowej Święcicki przypomniał, że od ponad pół wieku kwesta odbywa się w Dzień Wszystkich Świętych i w Dzień Zaduszny, niezmiennie w tym samym celu – by ratować zabytkowe nagrobki na najstarszej warszawskiej nekropolii. W 2024 roku Kwesta Powązkowska została wpisana przez ministrę kultury i dziedzictwa narodowego na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

W tym roku wśród kwestujących znajdą się aktorzy, dziennikarze, muzycy, pisarze, prezenterzy, samorządowcy, przedstawiciele organizacji społecznych oraz młodzież szkolna – m.in. uczniowie-strażacy z Tomaszowa Mazowieckiego. Tradycyjnie pojawią się także stali uczestnicy, m.in. Maja Komorowska, Damian Damięcki i Olgierd Łukaszewicz. Swoją obecność zapowiedziała również marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.

Jak podkreślił Święcicki, główne środki finansujące prace konserwatorskie pochodzą z kwesty, dotacji m.st. Warszawy i Ministerstwa Kultury, a także od sponsorów prywatnych, instytucji oraz z odpisów podatkowych i darowizn.

Przewodniczący zaznaczył też, że w 2025 roku – po raz pierwszy od wielu lat – Komitet nie otrzymał wsparcia z resortu kultury. Prace konserwatorskie udało się kontynuować dzięki ubiegłorocznej kweście, która przyniosła 258 tys. zł, wsparciu miasta stołecznego Warszawy, finansowaniu Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, darowiźnie Warszawskiej Izby Notarialnej (20 tys. zł), a także pomocy sponsorów, m.in. firmy Bolsius.

W 2026 roku zaplanowano konserwację 14 nagrobków – m.in. rodzin Kozłowskich, Michaux i Schanzenbachów, kontynuację prac przy grobach Stanisława Moniuszki i Ludwika Panczykowskiego oraz przy kaplicach Dmuszewskich i Wysiekierskich. To tzw. plan minimum – przygotowano już dokumentację dla 36 kolejnych pomników.

Tegoroczna kwesta odbędzie się 1 i 2 listopada w godzinach 9:00–19:00.

Cmentarz Powązkowski powstał dzięki fundacji Melchiora Szymanowskiego, który w 1750 roku przekazał 2,4 ha ziemi na potrzeby cmentarza katolickiego. Pierwszym pochowanym był ks. Wincenty Bartłomiej Skrzetuski w 1791 roku. Na Starych Powązkach spoczywają m.in. Władysław Reymont, Leopold Staff, Maria Dąbrowska, Stanisław Moniuszko, Henryk Wieniawski i Jan Kiepura.

W 1925 roku powstała Aleja Zasłużonych – jej pierwszy grób należy do Władysława Reymonta, laureata Literackiej Nagrody Nobla. Znajdują się tam również symboliczne groby Stefana Starzyńskiego, Ignacego Mościckiego oraz przywódców Państwa Podziemnego, a także miejsca spoczynku wielu wybitnych artystów – m.in. Stefana Jaracza, Jadwigi Smosarskiej, Kaliny Jędrusik, Bolesława Leśmiana i Józefa Elsnera.

Po II wojnie światowej liczne pomniki ulegały zniszczeniu. Prof. Stanisław Lorenz, ówczesny dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie, próbował zainteresować Ministerstwo Kultury ratowaniem nekropolii. Gdy nie uzyskał wsparcia, zwrócił się do Jerzego Waldorffa z propozycją powołania społecznego komitetu. Pierwsza kwesta odbyła się w 1974 roku i trwa nieprzerwanie do dziś. Dzięki zebranym funduszom odnowiono już ponad 1,7 tys. zabytkowych nagrobków i kaplic.

red./PAP