Czy weźmie nas cholera?

W szczecińskim szpitalu przebywa pacjentka w wieku senioralnym, u której lekarze podejrzewają cholerę — zakaźna choroba układu pokarmowego. To pierwszy przypadek w Polsce od kilku lat, przy czym pamiętajmy, że epidemiolodzy na razie stwierdzili zakażenie przecinkowcem cholery, ale jeszcze nie stwierdzili samej choroby.

Co to za choroba — ta cholera?
Cholerę wywołuje bakteria zwana Vibrio cholerae, przecinkowca cholery. Śmiertelne skutki tej choroby są wynikiem toksyny wytwarzanej przez te bakterie w jelicie cienkim, która powoduje wydalanie przez organizm ogromnych ilości wody. Prowadzi to do biegunki i szybkiej utraty płynów i soli. Bakterie cholery mogą nie wywoływać choroby u wszystkich osób narażonych na ich działanie. Cholera najczęściej rozprzestrzenia się przez zanieczyszczoną bakteriami wodę, choć do zakażenia może dojść także przez skażoną żywność. 

Nieleczona — może w ciągu kilku godzin doprowadzić do śmierci, nawet osoby dotychczas silne i zdrowe.
Choć współczesne systemy oczyszczania ścieków i wody niemal wyeliminowały cholerę w krajach rozwiniętych, to nadal występuje ona w niektórych częściach Afryki, Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz Ameryki Łacińskiej. Ryzyko wybuchu epidemii cholery jest najwyższe, gdy ludzie są dotknięci ubóstwem, wojną lub klęskami żywiołowymi.

Owoce morza — to kolejne źródło bakterii cholery. Spożywanie surowych lub niedogotowanych owoców morza, zwłaszcza skorupiaków, pochodzących z niektórych miejsc, może narazić na zakażenie bakteriami cholery. Także surowe owoce i warzywa są częstym źródłem zakażenia na obszarach, na których występuje cholera. W krajach rozwijających się niekompostowane nawozy z obornika lub woda do nawadniania zawierająca surowe ścieki mogą skazić plony na polach. Kolejne źródło to zboża — w regionach, gdzie cholera jest szeroko rozpowszechniona, czasami zagrożenie stanowią wilgotne zboża: ryż i proso. Mogą się w nich rozwijać bakterie cholery, jeśli zostaną zanieczyszczone po ugotowaniu i przechowywane w temperaturze pokojowej przez wiele godzin.

Objawy
Większość osób narażonych na bakterie wywołujące cholerę nie choruje i nie ma świadomości zakażenia. Jeśli jednak ich stolec zanieczyści wodę lub żywność — mogą zarażać innych. Cholera wywołuje objawy, najczęściej prowadząc do biegunki. Często trudno odróżnić ją od biegunki spowodowanej innymi schorzeniami. Jednak w przypadku cholery, najczęściej w ciągu kilku dni od zakażenia, pojawiają się też inne, poważniejsze objawy biegunki: pojawia się nagle i może szybko spowodować niebezpieczną utratę płynów. Niektórzy dorośli wydalają nawet1 litra stolca na godzinę — ma on blady, mleczny wygląd, może przypominać wodę, w której płukano ryż i często ma rybi zapach. Co za tym idzie — pojawia się rozstrój żołądka i wymioty, które we wczesnych stadiach cholery mogą trwać godzinami. W ciągu kilku godzin od wystąpienia objawów cholery rozwija się odwodnienie — w skrajnych wypadkach może ono doprowadzić do utraty ponad 10% masy ciała, Objawami odwodnienia cholery są drażliwość, zmęczenie, zapadnięte oczy, suchość w ustach, silne pragnienie i skąpe lub żadne oddawanie moczu. Skóra może stać się sucha, pomarszczona i wolno powracać do pierwotnej formy po ściśnięciu w fałd. Objawami mogą być również niskie ciśnienie krwi i nieregularne bicie serca.
Odwodnienie może prowadzić do szybkiej utraty elektrolitów, które utrzymują równowagę płynów w organizmie. Utrata zbyt dużej ich ilości nazywa się zaburzeniem równowagi elektrolitowej. I tu żarty się naprawdę kończą, bo to zaburzenie może prowadzić do poważnych objawów. Przede wszystkim skurcze mięśni — wynikają one z szybkiej utraty soli mineralnych: sodu, chlorków i potasu. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych z odwodnieniem jest wstrząs, który występuje, gdy szybka utrata płynów powoduje spadek ciśnienia krwi i spadek ilości tlenu w organizmie. Bez leczenia silny wstrząs może spowodować śmierć w ciągu kilku godzin.

Czynniki ryzyka
Każdy jest podatny na cholerę. Choroba nie występuje jednak często przed ukończeniem 2. roku życia. Niemowlęta mogą zyskać ochronę przed chorobą, karmiąc piersią matki, która w przeszłości chorowała na cholerę.
Mimo to pewne czynniki mogą zwiększać ryzyko zachorowania na cholerę lub wystąpienia poważnych objawów — przede wszystkim złe warunki sanitarne. Cholera częściej rozwija się w miejscach, w których trudno jest utrzymać czyste środowisko, w tym bezpieczne zaopatrzenie w wodę. Cholerze sprzyja mniejsza ilość kwasu żołądkowego lub jego brak — bakterie cholery nie mogą przetrwać w kwaśnym środowisku, a zwykły kwas żołądkowy często służy jako obrona przed infekcją. Do grupy ryzyka należą dzieci, osoby starsze i osoby przyjmujące leki obniżające poziom kwasu żołądkowego.
Na cholerę bardziej narażone są osoby z grupą krwi 0 niż osoby z innymi grupami krwi. Nie jest jasne, dlaczego. 
A poza tym surowe lub niedogotowane skorupiaki — spożywanie skorupiaków z wód, w których występują bakterie, znacznie zwiększa ryzyko cholery.

Kiedy udać się do lekarza?
Choć w krajach rozwiniętych ryzyko zachorowania na cholerę jest niewielkie, zachodniopomorski przypadek pokazuje, ze czasem warto dmuchać na zimne. Na pewno zawsze warto iść do lekarza, jeśli po wizycie w regionie z aktywną cholerą wystąpi u nas silna biegunka. 
Magdalena Maria Bukowiecka
Korzystałam z materiałów WHO i Centers for Disease Control and Prevention.

Ostatni przypadek cholery w Polsce odnotowano w 2019 r. w Świnoujściu. Przypadek w Stargardzie jest pierwszym od tego czasu.

Gdzie uważać w czasie wakacji?
Cholera występuje częściej w niektórych częściach świata niż w innych. Kraje zagrożone cholerą to:
Afryka, zwłaszcza Afryka Wschodnia i Zachodnia
Azja Południowa, w tym Indie, Nepal i Bangladesz
Azja Południowo-Wschodnia, np. Kambodża i Wietnam
Niektóre obszary Karaibów i Ameryki Środkowej
Jemen i niektóre kraje Bliskiego Wschodu borykające się z kryzysami humanitarnymi

Zapobieganie
Cholera jest czasami związana z podróżami zagranicznymi. Trwają wakacje, więc kto  podróżuje do obszarów, gdzie występuje cholera, powinien podjąć następujące środki ostrożności.
Częste mycie rąk wodą z mydłem. Mycie rąk jest kluczowe po skorzystaniu z toalety i przed kontaktem z jedzeniem. Pocieraj namydlone, wilgotne dłonie przez co najmniej 20 sekund przed spłukaniem. Jeśli nie masz dostępu do wody i mydła, użyj środka dezynfekującego na bazie alkoholu o zawartości co najmniej 60%.

Tylko bezpieczna woda. W tym woda butelkowana lub woda, którą sami przegotowaliśmy lub zdezynfekowaliśmy. Wody butelkowanej używamy nawet do mycia zębów!
Gorące napoje są najczęściej bezpieczne. Podobnie jak napoje w puszkach lub butelkach, ale przed ich otwarciem przetrzyj je z zewnątrz. Sprawdź również, czy plomba nie jest uszkodzona. Nie dodawaj lodu do napojów, chyba że sam je przyrządziłeś, używając bezpiecznej wody.
Jedzenie całkowicie ugotowane i gorące. Unikaj jedzenia od ulicznych sprzedawców. Jeśli kupujesz posiłek od ulicznego sprzedawcy, upewnij się, że jest on przygotowany w twojej obecności i podawany na gorąco. Unikaj sushi, a także surowych lub niedogotowanych ryb i owoców morza wszelkiego rodzaju. Wybieraj owoce i warzywa, które możesz obrać samodzielnie. Na przykład banany, pomarańcze i awokado. Unikaj sałatek i owoców, których nie da się obrać, takich jak winogrona i jagody.

Magdalena Maria Bukowiecka