Black Friday pełen trików! UOKiK zdradza, jak sklepy manipulują klientami

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina, że przed zakupami – szczególnie w okresie wyprzedaży, takich jak Black Friday – należy uważnie czytać regulamin sklepu oraz informacje o dostawie i zwrotach. Podkreśla również, że do promocji najlepiej podchodzić z konkretnym planem: przygotować listę potrzebnych produktów i ustalić budżet.

W rekomendacjach przekazanych PAP UOKiK zwraca uwagę, że Black Friday nie trwa już jeden dzień – często rozciąga się na cały tydzień lub nawet miesiąc promocji. Konsumenci są w tym czasie wyjątkowo intensywnie bombardowani reklamami w sklepach internetowych, aplikacjach i mediach społecznościowych, co sprzyja impulsywnym zakupom. Slogany typu „MEGA okazja”, „ostatnie sztuki” czy „promocja tylko dziś” mogą dodatkowo potęgować presję.

Aby uniknąć nieprzemyślanych decyzji, eksperci zachęcają do zadawania sobie prostych pytań: czy naprawdę potrzebuję tego produktu, czy ulegam agresywnemu marketingowi?

UOKiK przypomina również o obowiązku prawidłowego oznaczania obniżek. Sprzedawcy muszą prezentować najniższą cenę z ostatnich 30 dni przed wprowadzeniem promocji – to od niej liczy się rabat. Informacja ta powinna być widoczna zarówno w sklepach internetowych, jak i stacjonarnych, co ułatwia ocenę, czy zniżka jest rzeczywista, a nie tylko wynikiem manipulacji ceną.

Urząd ostrzega także przed ofertami spoza Unii Europejskiej, zwłaszcza z Azji. W mediach społecznościowych coraz częściej pojawiają się reklamy podszywające się pod lokalne sklepy. Po wejściu na stronę może się jednak okazać, że to pośrednik działający w modelu dropshippingu, wysyłający towar bezpośrednio z Chin. W takich przypadkach zwroty i reklamacje bywają znacznie utrudnione. Dlatego zawsze warto sprawdzić dane firmy, kraj siedziby, NIP, czas dostawy i warunki zwrotu. Jeśli informacje są niepełne lub sprzeczne, lepiej zrezygnować z zakupu.

UOKiK zwraca też uwagę na popularne w okresie wyprzedaży usługi „kup teraz, zapłać później”. Choć reklamowane są jako szybkie i wygodne, w praktyce stanowią formę kredytu lub pożyczki. Nieterminowa spłata może prowadzić do naliczenia odsetek, dodatkowych opłat oraz negatywnie wpłynąć na historię kredytową. Eksperci radzą dokładnie zapoznać się z regulaminem i ocenić, czy będziemy w stanie spłacić zobowiązanie.

W czasie intensywnych promocji częściej stosowane są tzw. dark patterns – rozwiązania w interfejsach sklepów mające skłonić klienta do szybkiego zakupu. To m.in. sztuczne odliczania czasu, komunikaty o „ostatnich sztukach”, czy automatycznie zaznaczone dodatkowe usługi. UOKiK apeluje o uważne czytanie komunikatów i odznaczanie niechcianych opcji.

Urząd przypomina także, że produkty kupione w promocji podlegają takim samym zasadom reklamacji jak towary w regularnej cenie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy cena została obniżona z powodu konkretnej, jasno wskazanej wady – tej nie można potem reklamować.

W przypadku zakupów online konsument ma co do zasady 14 dni na odstąpienie od umowy bez podania przyczyny. Zwroty w sklepach stacjonarnych zależą natomiast od polityki danego sklepu, jednak wciąż przysługuje pełne prawo do reklamacji wadliwego produktu.

UOKiK zachęca, by w razie problemów najpierw składać reklamację u sprzedawcy – pisemnie lub elektronicznie – a wątpliwości konsultować z rzecznikami konsumentów. Na stronie Urzędu dostępne są poradniki i przykłady nieuczciwych praktyk.

red./PAP