20 lat na fali sztuki – jubileusz "Elektrowni" w Radomiu

Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu obchodzi 20-lecie istnienia. Placówka, powołana z inicjatywy Andrzeja Wajdy, w ciągu dwóch dekad dołączyła do grona czołowych polskich galerii publicznych, budując własną kolekcję i promując sztukę współczesną.

Rocznicowe uroczystości rozpoczną się w piątek odsłonięciem tablicy ku pamięci zmarłego dyrektora Włodzimierza Pujanka. W sobotę otwarta zostanie wystawa „Reprezentacja”, prezentująca wybór dzieł z kolekcji Elektrowni, dokumentujących przemiany w sztuce polskiej od lat 70. XX w. do dziś.

Od marzenia Wajdy do nowoczesnej galerii

Idea utworzenia centrum sztuki współczesnej w Radomiu narodziła się z marzeń Andrzeja Wajdy, który mieszkał w mieście w latach 1935–1945. Reżyser i jego żona Krystyna Zachwatowicz wsparli radomskie muzeum, przekazując mu ponad 70 prac wybitnych artystów, m.in. Józefa Czapskiego i Tadeusza Kantora.

Na lokalizację nowej instytucji wybrano XIX-wieczną elektrownię w centrum miasta. Po adaptacji zabytkowej budowli według projektu zespołu Andrzeja Kikowskiego, w 2006 r. odbyła się pierwsza wystawa, a w 2014 r. uroczyście otwarto rozbudowany gmach. Dziś kompleks liczy ponad 5 tys. m² i mieści m.in. sale wystawowe, bibliotekę, multimedialną pracownię, księgarnię i kino studyjne noszące imię Andrzeja Wajdy.

Najważniejsze wystawy i wydarzenia

Elektrownia zrealizowała dziesiątki ekspozycji, m.in. „Od Malewicza do Strzemińskiego” (2017), „Międzywartości” Jana Berdyszaka (2018) czy międzynarodową wystawę „Sport Games”, której część w 2024 r. pokazano także w Paryżu. W tym samym roku dużym wydarzeniem była retrospektywa Rajmunda Ziemskiego. Głośnym echem odbiła się również wystawa malarstwa z kolekcji Wojciecha Fibaka, prezentująca zarówno twórców uznanych, jak Wilhelm Sasnal i Ewa Juszkiewicz, jak i młodych artystów po 1989 r.

Fangor i przyszłość Elektrowni

Szczególne miejsce w programie instytucji zajmuje Wojciech Fangor – jeden z najwybitniejszych polskich malarzy współczesnych. Elektrownia współpracuje z jego rodziną i Fundacją Promocji Twórczości. W planach jest rozbudowa obiektu i utworzenie „Fangorium” – stałej przestrzeni poświęconej artyście. Projekt, którego koszt szacuje się na ponad 100 mln zł, wspierają władze Mazowsza.

Renoma i znaczenie

Dzięki konsekwentnej działalności Elektrownia znalazła się w pierwszej dziesiątce rankingu najlepszych galerii w Polsce według tygodnika Polityka. Zgromadziła blisko tysiąc własnych eksponatów oraz sprawuje pieczę nad kilkutysięczną kolekcją sztuki współczesnej ze zbiorów Muzeum im. Jacka Malczewskiego, obejmującą prace m.in. Fangora, Jerzego Nowosielskiego i Władysława Hasiora.

Elektrownia w Radomiu, łącząc tradycję z nowoczesnością, stała się nie tylko jedną z najważniejszych instytucji kultury w regionie, ale i rozpoznawalnym miejscem na artystycznej mapie Polski.

red./PAP