Żoliborz pamięta. Uroczystości 81. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego

Zuzanna Leszczyńska Portal wawa.info

28/07/2025 13:42

Spis treści

„Rzeczpospolita Żoliborska” i tragiczna bitwa o Dworzec Gdański
Hołd i słowa pamięci

Przy pomniku „Żywiciela” na Żoliborzu oddano hołd żołnierzom Armii Krajowej z II Obwodu AK. To właśnie tutaj, 1 sierpnia 1944 roku, padły pierwsze strzały Powstania Warszawskiego – jeszcze przed wyznaczoną godziną „W”. W uroczystościach wzięli udział kombatanci, mieszkańcy oraz przedstawiciele władz samorządowych.

Uroczystości na Żoliborzu zainaugurowały obchody 81. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Pod pomnikiem poświęconym Żołnierzom II Obwodu AK „Żywiciel” złożono kwiaty, towarzyszyła temu asysta honorowa Wojska Polskiego. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. powstańcy warszawscy, przedstawiciele władz miasta oraz mieszkańcy stolicy.

To właśnie w tej dzielnicy – na długo przed godziną „W” – rozpoczęły się pierwsze potyczki. O godzinie 13:30 1 sierpnia 1944 r. żołnierze AK napotkali niemiecki patrol podczas przenoszenia broni. Doszło do wymiany ognia, która przerodziła się w regularne walki.

Reklama

„Rzeczpospolita Żoliborska” i tragiczna bitwa o Dworzec Gdański

Wspomnieniami z tamtych dni podzielił się mjr Jakub Nowakowski ps. „Tomek”, żołnierz II Obwodu „Żywiciel”, który służył w zgrupowaniu „Żniwiarz”:

„Powstanie warszawskie na Żoliborzu rozpoczęło się przedwcześnie potyczką, która przerodziła się w wielką bitwę. ‘Żywiciel’ musiał się wycofać do Puszczy Kampinoskiej, by się dozbroić. Po powrocie skutecznie bronił dzielnicy, ale tragiczne natarcie na Dworzec Gdański zakończyło się krwawą porażką”.

Dowódcą zgrupowania był płk Mieczysław Niedzielski ps. „Żywiciel” – oficer Wojska Polskiego i Armii Krajowej, uczestnik wojny obronnej 1939 roku. Po wojnie trafił na emigrację, a jego prochy spoczywają dziś na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

Reklama

Żoliborz aż do 30 września 1944 r. funkcjonował jako „Rzeczpospolita Żoliborska” – odcięta od Śródmieścia, z własną administracją wojskową i cywilną.

Hołd i słowa pamięci

W imieniu prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego list okolicznościowy odczytał zastępca prezydenta Jacek Wiśnicki:

„Obchodząc 81. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, oddajemy hołd wszystkim, którzy w tamtych tragicznych dniach walczyli o wolność stolicy. ‘Żywiciel’ był jednym z najważniejszych zgrupowań. Warszawa pamięta – nie po to, by rozpamiętywać cierpienie, lecz by budować przyszłość lepszą dzięki historii.”

Reklama

Kwiaty pod pomnikiem autorstwa Andrzeja Misiorowskiego ps. „Miś” złożyli kombatanci, przedstawiciele władz dzielnicy Żoliborz, radni, harcerze oraz delegacje instytucji państwowych i społecznych.

Źródło: UM Warszawa

Zuzanna Leszczyńska Portal wawa.info