Sprawdź skórę dziś wieczorem – to najlepsza profilaktyka

Lato sprzyja piknikom, leśnym ścieżkom i leniwym popołudniom w parku. Niestety sprzyja też kleszczom. Do 15 lipca w Polsce potwierdzono już ponad 16 tys. przypadków boreliozy – a sezon wciąż trwa. Dobra wiadomość? Nawet jeśli kleszcz się wgryzie, mamy solidny oręż: zauważenie i usunięcie go w ciągu 24 godzin znacząco minimalizuje ryzyko zakażenia. – To naprawdę działa – podkreśla lek. Joanna Szeląg, specjalistka medycyny rodzinnej.

Zapomnij o micie „tylko w borach i knieji”. Kleszcze czekają:

• na przydomowych trawnikach,

• w parkach i na placach zabaw,

• nad wodą, na łąkach,

• w… mieszkaniu, gdy przywlecze je z sierści pies lub kot.

1) Ubiór „sprytny”
Długie, przylegające spodnie, skarpety na spodnie, zakryte buty, bluzka z długim rękawem, nakrycie głowy. U dzieci – obowiązkowo.

2) Repelenty
Środki przeciw komarom zwykle działają także na kleszcze. Spryskaj odsłonięte miejsca (sprawdź przeciwwskazania i alergie).

3) Plan gry po powrocie
Ustal w domu rutynę: przegląd ciała wieczorem. To najtańsza i najskuteczniejsza profilaktyka boreliozy.

Kleszcz musi odpowiednio długo żerować, by doszło do transmisji bakterii Borrelia. Dlatego codzienny przegląd skóry to złoto. Najczęstsze „miejsca podstępne”: linia włosów i za uszami, pachy, zgięcia łokci, talia, pachwiny, pod kolanami, między palcami, u dzieci – także na głowie.

1. Chwyć przy samej skórze (pęsetą lub kleszczołapką z apteki).

2. Wyciągnij zdecydowanie, pionowo lub delikatnie wykręcając.

3. Nie smaruj tłuszczem, alkoholem, olejkami – to zwiększa ryzyko „odruchowego” opróżnienia treści do rany.

   Reklama

4. Zdezynfekuj skórę.

5. Zanotuj datę i obserwuj miejsce wkłucia.

Jeśli fragment aparatu gębowego zostanie w skórze – to nie bakterie, a mechaniczne „drzazgi”. Zostaw w spokoju lub usuń jak drzazgę, obserwuj.

Bezpośrednio po wkłuciu często pojawia się niewielkie zaczerwienienie/obrzęk – to nie jest rumień wędrujący.
Rumień wędrujący zwykle:

• pojawia się po 2–3 tygodniach (czasem wcześniej/później),

• bywa płaski, z przejaśnieniem w środku,

• powiększa się z dnia na dzień.

Widzisz taką zmianę? To wystarczające do rozpoznania boreliozy – lekarz nie potrzebuje dodatkowych badań, żeby zacząć leczenie.

Wtedy lekarz może zlecić badania serologiczne – najpierw test przesiewowy, potem test potwierdzający. Leczenie rozpoczyna się na podstawie objawów i wyników, a nie profilaktycznie „na wszelki wypadek”.

• Nie badaj kleszcza w laboratorium. Wynik „pozytywny” nic nie mówi o tym, czy doszło do zakażenia człowieka, a takie badanie nie ma wartości diagnostycznej.

• Nie bierz antybiotyku profilaktycznie, chyba że lekarz uzna, że spełniasz ściśle określone kryteria.

• Nie ciągnij wielomiesięcznych antybiotykoterapii bez wskazań. To nieskuteczne i szkodzi.

  Reklama

• Nie panikuj. Najpierw dobra technika usunięcia i obserwacja.

Kleszcze przenoszą nie tylko boreliozę. Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to wirus i na KZM jest szczepionka. Jeśli często bywasz w terenie – porozmawiaj ze swoim lekarzem o immunizacji.

Przed wyjściem: strój + repelent + gumki do włosów/czapka.
Po powrocie: prysznic, przegląd skóry, pranie w 60°C (jeśli możesz), oględziny sierści pupila.
Gdy znajdziesz kleszcza: usuń od razu, zdezynfekuj, zanotuj datę.
Alarm: rosnący, płaski rumień z przejaśnieniem w środku → lekarz.

Najważniejsze: lato ma być przyjemnością. Zadbaj o codzienny przegląd, trzymaj się zasady „24 godzin”, a ryzyko boreliozy spada naprawdę nisko. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej – jeśli masz wątpliwości, skonsultuj je z lekarzem.

red./medonet