Rysował świat bez litości, ale z czułością

W Galerii Opera w Teatr Wielki – Opera Narodowa otwiera się wystawa poświęcona twórczości Andrzeja Dudzińskiego – wybitnego grafika, rysownika, karykaturzysty i autora kultowego ptaka Dudi. Ekspozycja zatytułowana „Przypadek artysty niemożliwego” to szeroki, wielowątkowy portret artysty, którego kariera od początku miała rozmach międzynarodowy i wymykała się prostym klasyfikacjom.

Jak pisze w katalogu wystawy Stach Szabłowski, Dudziński już za życia doczekał się wyjątkowego uznania, a jego fenomen był przedmiotem refleksji tak znakomitych autorów jak Adam Zagajewski, Stanisław Barańczak czy noblista Czesław Miłosz. Dzisiejsza wystawa proponuje jednak nowe spojrzenie: próbę odczytania tej twórczości na nowo, w świetle współczesnych doświadczeń, wrażliwości i zmieniających się kontekstów kulturowych.

Urodzony w 1945 roku, zmarły w 2023, Andrzej Dudziński był artystą o niezwykle szerokim spektrum zainteresowań. Uprawiał grafikę, rysunek, malarstwo, plakat, scenografię teatralną i fotografię. Studiował architekturę na Politechnice Gdańskiej, następnie architekturę wnętrz i grafikę w gdańskiej PWSSP, by ostatecznie ukończyć Wydział Grafiki warszawskiej ASP w legendarnej pracowni plakatu Henryka Tomaszewskiego.

Już jako student publikował satyryczne rysunki m.in. w „Szpilkach” i „Kulturze”. Ogólnopolską popularność przyniosła mu w latach 70. seria rysunków z ptakiem Dudi – ironicznym, zdystansowanym komentatorem rzeczywistości. W kolejnych dekadach czytelnicy poznali także Pokraka, bohatera publikowanego na łamach „Tygodnika Powszechnego”.

Dudziński projektował również książki autorskie i ilustrowane, m.in. „Superptak Dudi”, „Kino Andrzeja Dudzińskiego” czy „Pokrak”. Na początku lat 70. mieszkał w Londynie, gdzie – dzięki Feliksowi Topolskiemu – nawiązał współpracę z prasą undergroundową. Po powrocie do Polski tworzył plakaty teatralne i filmowe, m.in. do „Poskromienia złośnicy” w Teatrze Rozmaitości oraz kultowego filmu „Brunet wieczorową porą” Stanisława Barei.

W 1977 roku artysta przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Tam rozpoczął wieloletnią współpracę z najważniejszymi tytułami prasowymi, takimi jak „Rolling Stone”, „Vanity Fair”, „Time”, „Newsweek” czy „The New York Times”. Amerykański etap jego kariery przyniósł m.in. charakterystyczne, oszczędne w formie ilustracje czarno-białe, a także powrót do koloru w latach 80., przy współpracy z „The Boston Globe”. Równolegle realizował projekty dla największych światowych marek, w tym IBM czy Deutsche Telekom.

Od lat 90. Dudziński był silnie związany z polskim środowiskiem galeryjnym. Współpracował m.in. z Galerią Grafiki i Plakatu w Warszawie oraz Galerią Miejską w Tarnowie. Jego dorobek obejmuje kilkadziesiąt wystaw indywidualnych w Europie, Stanach Zjednoczonych i Japonii – od Berlina i Pragi po Tokio i Waszyngton.

Wystawę „Przypadek artysty niemożliwego” w Galerii Opera można oglądać do 22 marca 2026 roku. To rzadka okazja, by zobaczyć przekrojową prezentację twórczości artysty, który przez dekady z humorem, ironią i mistrzowskim warsztatem komentował świat wokół nas.

red./PAP