Polskie plecionkarstwo zachwyciło UNESCO. Teraz zachwyca Warszawę i internet

Wiklinowe kosze, słomiane dekoracje, monumentalne instalacje i designerskie obiekty z metalu czy porcelany – wszystko to spotka się w jednym miejscu podczas wystawy „Craft Days”, która od 20 do 24 maja wypełni wnętrza zabytkowej Willi Gawrońskich w Warszawie. To opowieść o polskim plecionkarstwie, ale daleka od muzealnej nostalgii. Kuratorzy pokazują je jako żywy język form, materiałów i tradycji, który dziś przeżywa swój kolejny rozdział.

Ekspozycja powstała w momencie szczególnym – niedługo po wpisaniu polskiego plecionkarstwa na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. To właśnie ten międzynarodowy sukces stał się impulsem do stworzenia projektu, który nie tyle celebruje historię rzemiosła, ile próbuje odpowiedzieć na pytanie, czym plecionkarstwo może być współcześnie.

– Chcieliśmy pokazać dialog między tradycyjnym rzemiosłem a jego nowoczesnymi interpretacjami. Interesowało nas nie tylko samo tworzywo, ale też sposób myślenia o splocie, konstrukcji i przedmiocie – mówi współautorka koncepcji artystycznej wystawy Eleonora Bojanowska.

„Craft Days” od początku wymyślono jako przestrzeń spotkania różnych światów: sztuki, designu i rzemiosła. Bez hierarchii i bez podziału na „dawne” oraz „współczesne”. Historyczne obiekty zestawiono tu z pracami młodych artystów i projektantów, tworząc opowieść o ciągłości tradycji, która nieustannie się zmienia.

Na wystawie zobaczyć będzie można około 70 prac – od niewielkich form użytkowych po duże instalacje przestrzenne. Część z nich powstała z klasycznych materiałów wykorzystywanych w plecionkarstwie: wikliny, słomy czy lnu. Inne jedynie subtelnie odwołują się do idei przeplotu – poprzez rytm, strukturę, organiczne formy lub sposób budowania obiektu.

Już przed wejściem do Willi Gawrońskich odwiedzających przywita monumentalna instalacja przygotowana przez mistrzów plecionkarstwa z Leszna. W środku pojawią się między innymi charakterystyczne fotele Władysława Wołkowskiego, plecionkowa „Rączka” Magdaleny Abakanowicz, a także współczesne meble wykonane z metalu i blachy, które imitują rytm wiklinowych splotów.

Obok nich znajdą się obiekty ze szkła, ceramiki i tkaniny inspirowane technikami wyplatania. Swoje prace pokażą m.in. Sheila Hicks, Zofia Kusch, Xenia Kwiatkowska, Weronika Krygicz i Klaudia Piwowarska z kolektywu REMIOSŁO, Jakub Święcicki, Magdalena Wierzbicka, Zuzanna Wójcik oraz Adam Pliszko.

Jednym z najbardziej symbolicznych motywów wystawy będzie „pająk” – tradycyjna ludowa dekoracja zawieszana pod sufitem wiejskich domów. Dawniej wykonywano ją ze słomy i kolorowej bibuły, wierząc, że chroni domostwo i jego mieszkańców.

Kuratorzy postanowili zestawić tradycyjne „Przeploty” ze współczesną interpretacją tego motywu. Porcelanowy „Pająk” autorstwa Karoliny Ciecholewskiej pokazuje, jak dawne formy mogą funkcjonować we współczesnym języku sztuki i designu, nie tracąc swojego symbolicznego znaczenia.

W podobny sposób do tradycji podchodzi Adam Pliszko, którego prace reinterpretują klasyczne kosze wiklinowe. Jak podkreśla Eleonora Bojanowska, artysta w wyjątkowy sposób łączy nowoczesne myślenie o formie z szacunkiem dla rzemieślniczego dziedzictwa.

Na ekspozycji nie zabraknie także premierowych realizacji przygotowanych specjalnie na „Craft Days”. Jedną z nich są „Warkocze” Ali Savashevich – instalacja wykorzystująca pakuły, czyli naturalne włókna stosowane dawniej m.in. w pracach gospodarskich i rzemieślniczych. W projekcie uczestniczą również młodzi twórcy oraz artyści z Ukrainy, w tym Dyka Ceramics i Ruda Studio.

Ważną rolę w całym przedsięwzięciu odgrywa sama scenografia wystawy. Za jej projekt odpowiadają Anna Szczęsna i Bartosz Brylewski, którzy potraktowali przestrzeń Willi Gawrońskich jako integralny element narracji. Inspiracją stały się materiały wykorzystywane w tradycyjnym plecionkarstwie – len, słoma i wiklina – oraz idea przeplatania jako uniwersalnego motywu kultury.

„Craft Days” nie ogranicza się jednak wyłącznie do samej ekspozycji. Przez pięć dni odbywać się będą spotkania z artystami, oprowadzania kuratorskie, wykłady i dyskusje poświęcone współczesnemu rzemiosłu. Zaplanowano również warsztaty plecionkarskie prowadzone przez Stowarzyszenie Serfenta, podczas których uczestnicy będą mogli własnoręcznie spróbować technik wyplatania.

Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Visteria, od lat promująca polski design i rzemiosło za granicą. To właśnie ona odpowiadała wcześniej za głośne projekty wystawiennicze, takie jak „Romantyczny brutalizm”, „Warszawa – Sao Paulo – Warszawa” czy „Polski modernizm. Walka o piękno”.

Wystawę „Craft Days” będzie można oglądać od 20 do 24 maja w Willi Gawrońskich przy Alejach Ujazdowskich 23 w Warszawie. Wstęp jest bezpłatny, jednak organizatorzy wymagają wcześniejszej rejestracji online.