Niewielka miejscowość pod Zwoleniem stanie się sercem europejskiej kultury?

Na mapie Mazowsza szykuje się inwestycja, która może na nowo przypomnieć Europie o miejscu narodzin jednego z największych polskich poetów. W Sycynie pod Zwoleniem — niewielkiej miejscowości związanej z Janem Kochanowskim — ma powstać Europejskie Centrum Renesansu. To projekt, który już dziś określany jest jako największe przedsięwzięcie w historii Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie.

Choć sama Sycyna pozostaje spokojną miejscowością położoną z dala od wielkomiejskiego zgiełku, właśnie tutaj ma narodzić się nowoczesna przestrzeń opowiadająca o epoce, która zmieniła europejską kulturę. Pomysłodawcy nie ukrywają, że chodzi nie tylko o stworzenie kolejnego muzeum, ale miejsca z ambicją międzynarodową — centrum edukacji, kultury i spotkania z dziedzictwem renesansu.

W środę podpisano umowę dotyczącą przygotowania dokumentacji przedprojektowej potrzebnej do ogłoszenia międzynarodowego konkursu architektonicznego. Za opracowanie odpowiadać będzie Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, który ma zakończyć prace do końca września.

Dyrektor muzeum Ireneusz Domański zapowiada, że konkurs zostanie ogłoszony jeszcze w tym roku. Jak podkreśla, organizatorzy liczą na odważne i nowoczesne koncepcje architektoniczne, które pozwolą stworzyć obiekt wyjątkowy nie tylko w skali regionu, ale i całego kraju.

Wyłonienie zwycięskiego projektu planowane jest na wiosnę 2027 roku. Samo centrum ma stać się symbolicznym początkiem obchodów 500. rocznicy urodzin Jana Kochanowskiego, przypadającej w 2030 roku. To właśnie wokół tej daty budowana jest dziś cała idea inwestycji.

Twórcy projektu chcą, by Europejskie Centrum Renesansu było czymś więcej niż klasyczną instytucją wystawienniczą. Nowa placówka ma popularyzować wiedzę o renesansie — epoce przełomowej dla historii europejskiej kultury — oraz przypominać o roli Jana Kochanowskiego jako jednego z jej najważniejszych przedstawicieli w Polsce.

W planach są nowoczesne ekspozycje, działania edukacyjne i wydarzenia kulturalne, które mają przyciągać zarówno mieszkańców regionu, jak i turystów z kraju oraz zagranicy. Centrum stanie się jednocześnie naturalnym rozszerzeniem działalności czarnoleskiego muzeum, które od kilku lat konsekwentnie zmienia swój charakter i coraz mocniej stawia na nowoczesne formy prezentowania historii oraz literatury.

Wicemarszałek województwa mazowieckiego Rafał Rajkowski podkreśla, że samorząd traktuje projekt jako inwestycję strategiczną. Jak zaznaczył, ma to być miejsce unikalne nie tylko dla Mazowsza, ale również w skali europejskiej.

Samorząd województwa mazowieckiego finansuje działania związane z przygotowaniem inwestycji. Na samą procedurę konkursową przeznaczono 123 tysiące złotych, natomiast pula nagród i wyróżnień dla uczestników konkursu architektonicznego wyniesie 280 tysięcy złotych. Łącznie na obecny etap projektu region przeznaczy ponad 490 tysięcy złotych.

Kluczowy krok wykonano już wcześniej. W marcu 2024 roku województwo mazowieckie formalnie przejęło teren w Sycynie, przekazany przez gminę Zwoleń z myślą o budowie centrum.

Cała okolica od lat związana jest z pamięcią o Janie Kochanowskim. W Zwoleniu znajduje się krypta rodu Kochanowskich mieszcząca się w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, gdzie zgodnie ze swoją wolą został pochowany poeta. W podziemiach świątyni można zobaczyć rodzinne epitafia oraz wykonane z czerwonego marmuru popiersie poety, powstałe kilkadziesiąt lat po jego śmierci.

Z kolei w pobliskim Czarnolesie działa muzeum mieszczące się w XIX-wiecznym dworku rodziny Jabłonowskich, wybudowanym w miejscu dawnego dworu Kochanowskich. W ostatnich latach placówka przeszła dużą modernizację. Odrestaurowano zabytkową oficynę, zrewitalizowano park i przygotowano nowoczesną interaktywną wystawę „Jan Kochanowski – duch miejsca, klimat epoki”. Dziś muzeum organizuje koncerty, festiwale i plenerowe spektakle, stopniowo stając się jednym z najważniejszych ośrodków kultury związanych z polskim renesansem.