Polacy mają dość. Chcą kupować żywność prosto od rolników

Polacy coraz wyraźniej pokazują, że przy zakupach żywności liczy się dla nich nie tylko cena. Coraz większe znaczenie mają jakość produktów, ich pochodzenie oraz możliwość kupowania bezpośrednio od producentów. Z najnowszego badania przeprowadzonego na zlecenie Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt wynika, że aż 76 proc. respondentów chciałoby kupować żywność prosto od rolników. Co więcej, 78 proc. deklaruje gotowość zapłacenia więcej za produkty, które oferują wyższą jakość.

Co istotne, chęć dopłaty do lepszej żywności deklarują również osoby oceniające swoją sytuację finansową jako trudną. To pokazuje, że dla wielu konsumentów zdrowy skład, świeżość, smak oraz lokalne pochodzenie produktów stają się wartościami, za które są gotowi ponieść dodatkowy koszt.

Rosnące zainteresowanie zakupami bezpośrednio u producentów zderza się jednak z rzeczywistością. Jak wskazują autorzy raportu, coraz mniej rolników prowadzi sprzedaż bezpośrednią. Wynika to zarówno ze zmian zachodzących w polskim rolnictwie, jak i problemów demograficznych dotykających wieś.

Badanie pokazuje, że obecnie 24 proc. Polaków regularnie odwiedza targowiska i bazary, a 17 proc. kupuje produkty bezpośrednio od rolników przynajmniej raz w tygodniu. Jednocześnie niemal co czwarty respondent – 23 proc. – przyznaje, że chciałby robić takie zakupy, jednak nie ma takiej możliwości lub zwyczajnie nie wie, gdzie znaleźć lokalnych producentów.

Na ograniczoną dostępność wpływa również infrastruktura. Tylko 23 proc. badanych ma targowisko w odległości 15-minutowego spaceru od miejsca zamieszkania. Mimo to aż 35 proc. uważa bazary za jeden z kluczowych elementów dobrze funkcjonującego sąsiedztwa.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że choć sieć dyskontów stale się rozwija, w wielu miejscach nadal brakuje przestrzeni umożliwiających sprzedaż lokalnej żywności. Ich zdaniem to sygnał, że obecny model handlu wymaga zmian, a zarówno konsumenci, jak i rolnicy oczekują rozwiązań ułatwiających rozwój lokalnych rynków.

Badanie pokazuje również wyraźne różnice w poziomie zaufania do poszczególnych kanałów sprzedaży żywności. Największym zaufaniem cieszą się targowiska i bazary – bardzo wysoki poziom zaufania deklaruje wobec nich 32 proc. respondentów. Na drugim miejscu znalazły się sklepy specjalistyczne, takie jak piekarnie czy masarnie, które wskazało 27 proc. badanych.

Znacznie słabiej w tym zestawieniu wypadają dyskonty i supermarkety. Bardzo wysokim zaufaniem darzy je jedynie 8 proc. ankietowanych.

Respondenci dostrzegają również rolę samorządów w budowaniu lokalnego rynku żywności. Aż 77 proc. uważa, że władze lokalne powinny aktywnie wspierać mieszkańców w dostępie do produktów wytwarzanych przez okolicznych producentów.

Zdaniem autorów raportu część samorządów zaczyna traktować żywność jako dobro o strategicznym znaczeniu i włącza rozwój lokalnych rynków do swoich długofalowych planów.

Przykładem jest Rzeszów, który w swojej strategii rozwoju zakłada rozbudowę przestrzeni przeznaczonej do sprzedaży produktów od lokalnych rolników oraz rozwój krótkich łańcuchów dostaw, dzięki którym żywność trafiałaby bezpośrednio do szkół, przedszkoli i innych instytucji publicznych.

Podobny kierunek obrał Kraków. Miasto rozwija współpracę z lokalnymi producentami i organizacjami społecznymi, inwestuje w modernizację targowisk oraz realizuje projekty wpisujące się w miejską politykę żywnościową.

Badanie zostało przeprowadzone w marcu 2026 roku metodą CAWI na panelu Opinie.pl. Wzięło w nim udział 1000 dorosłych Polek i Polaków.