Miłość silniejsza niż wojna. Warszawa uhonorowała Zofię i Kazimierza Moczarskich

W obecności rodziny, przyjaciół oraz przedstawicieli władz Warszawy uroczyście nadano imię Zofii i Kazimierza Moczarskich skwerowi u zbiegu ulic Mokotowskiej i Alei Armii Ludowej. Małżeństwo to zapisało się w historii jako wybitni działacze polskiego podziemia w czasie II wojny światowej – on był żołnierzem Armii Krajowej i autorem słynnych Rozmów z katem, ona – więźniarką polityczną i zaangażowaną działaczką społeczną.

– Miłość Kazimierza i Zofii Moczarskich była tkliwa, czuła i silna. Przeprowadziła ich przez całe życie – przez konspirację, więzienie i szykany ze strony stalinowskiego aparatu represji. Towarzyszyły jej wartości, które charakteryzowały wielu bohaterów tamtych mrocznych czasów: przyzwoitość, odpowiedzialność, wytrwałość i niezależność. To właśnie one stanowiły fundament ich zaangażowania w działalność Armii Krajowej i udział w Powstaniu Warszawskim. Niech ta uroczystość będzie wyrazem uznania dla ich niezwykłego życia i wierności wartościom – mówiła podczas uroczystości Aldona Machnowska-Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

Zofia i Kazimierz Moczarscy

Zofia Moczarska z d. Płoska, ps. „Malina” (1919–1977), była dziennikarką. Przed wojną studiowała w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie, a w 1948 r. uzyskała dyplom Akademii Nauk Politycznych. W 1939 r. pracowała jako referentka prasowa w Ministerstwie Opieki Społecznej. Podczas okupacji działała w konspiracji – w Kierownictwie Walki Podziemnej podporządkowanym dowództwu Armii Krajowej oraz w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. W czasie Powstania Warszawskiego była łączniczką i redaktorką prasy powstańczej.

Po wojnie podjęła pracę w Centralnym Urzędzie Planowania. W marcu 1949 r. została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i skazana na sześć lat więzienia pod fałszywymi zarzutami. Karę odbywała w więzieniach na Mokotowie, w Fordonie i Inowrocławiu. W grudniu 1956 r. została w pełni zrehabilitowana przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy. Ze względu na zły stan zdrowia, będący skutkiem więziennych przeżyć, nie wróciła już do pracy zawodowej.

Kazimierz Moczarski, ps. „Maurycy”, „Rafał”, „Grawer” (1907–1975), był prawnikiem i dziennikarzem. Ukończył Uniwersytet Warszawski, Wyższą Szkołę Dziennikarską oraz Institut des Hautes Études Internationales w Paryżu. Przed wojną pracował w Ministerstwie Opieki Społecznej, współtworzył Kluby Demokratyczne i Stronnictwo Demokratyczne.

W czasie okupacji działał w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, a po jego zakończeniu został szefem BIP-u. W Kierownictwie Walki Podziemnej zwalczał kolaborację i szmalcownictwo, działał także w konspiracyjnym Stronnictwie Demokratycznym. Po rozwiązaniu AK kontynuował działalność w podziemiu aż do aresztowania przez UB w sierpniu 1945 r.

W więzieniach stalinowskich spędził blisko jedenaście lat. Został uwolniony w kwietniu 1956 r., a w grudniu tego samego roku sąd uniewinnił go w głośnym procesie rehabilitacyjnym. Po wyjściu na wolność pracował w „Kurierze Polskim”, działał w Społecznym Komitecie Przeciwalkoholowym i redagował czasopismo Problemy Alkoholizmu. Jego dziełem życia stały się Rozmowy z katem – poruszający zapis rozmów z generałem SS Jürgenem Stroopem, współwięźniem z celi na Mokotowie. Książka została przetłumaczona na wiele języków i uznana za jedno z najważniejszych świadectw epoki.

red./UM Warszawa