Malarstwo bez maniery. Olga Boznańska w Muzeum Narodowym

W Muzeum Narodowym w Warszawie otwarto wyjątkowy pokaz obrazów i pasteli Olgi Boznańskiej. Wśród trzydziestu prezentowanych dzieł znalazły się m.in. „Dziewczyna z koszem jarzyn”, „Widok z okna pracowni krakowskiej” oraz „Portret Xawerego Dunikowskiego”.

Rok 2025 został ogłoszony Rokiem Olgi Boznańskiej – to czas szczególny, w którym przypada 160. rocznica urodzin i 85. rocznica śmierci jednej z najwybitniejszych polskich malarek XIX wieku.

– W zbiorach Muzeum Narodowego posiadamy około osiemdziesięciu prac artystki, z czego dziewięć na stałe eksponujemy w Galerii Sztuki XIX wieku – przypomniała dyrektorka muzeum, dr Agnieszka Lajus. – Teraz, w specjalnie zaaranżowanej przestrzeni tej galerii, udostępniliśmy publiczności trzydzieści mniej znanych dzieł, zwykle przechowywanych w magazynach. Ich prezentacja na metalowych siatkach, przywołująca skojarzenia z zapleczem muzealnym, ma symbolizować moment, gdy ukryte skarby wychodzą na światło dzienne.

Na ekspozycji dominują portrety – zarówno autorstwa Boznańskiej, jak i jej przyjaciół, m.in. Wandy Chełmońskiej i Xawerego Dunikowskiego. To zestawienie autoportretów i wizerunków artystki widzianej oczami bliskich podkreśla, jak różnorodnie była postrzegana. – Staraliśmy się oddać intymną atmosferę jej obrazów – mówiła kuratorka pokazu, Renata Higersberger. – Wśród prac znajdują się portrety przyjaciół i bliskich Boznańskiej, także mężczyzn związanych z nią platonicznymi więzami „amitié amoureuse”, a także wizerunki dzieci i zleceniodawców z czasów jej „firmy portretowej”.

Kuratorka przywołała również słowa artystki z listu do Julii Gradomskiej (1909): „Obrazy moje wspaniale wyglądają, bo są prawdą, są uczciwe, pańskie, nie ma w nich małostkowości, nie ma maniery, nie ma blagi. Są ciche i żywe, i jak gdyby je lekka zasłona od patrzących dzieliła. Są w swojej własnej atmosferze”.

Pokazowi towarzyszy bogaty program wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych przygotowany przez Małgorzatę Borkowską. Zaplanowano m.in. koncerty, wykłady, oprowadzania oraz warsztaty. Podczas „Wieczoru w Muzeum” odbędą się otwarte zajęcia z malowania pastelami, warsztaty rysunkowe „Otwarty szkicownik” oraz spotkania z ekspertami. W części muzycznej wystąpi Aga Zaryan i DJ Janek z Cukru. Przewidziano także rodzinne wydarzenia tematyczne oraz panel dyskusyjny o biografiach dawnych artystek z udziałem pisarek i badaczek.

Pokaz dzieł Olgi Boznańskiej stanowi część stałej ekspozycji Galerii Sztuki XIX wieku. Wstęp do muzeum jest bezpłatny we wtorki.

red./PAP