Kawałek Marsa pod Warszawą? Tu naukowcy testują maszyny przyszłości

Nie trzeba lecieć na Czerwoną Planetę, by sprawdzić, jak poradzą sobie tam roboty. Pod Warszawą powstało jedno z najbardziej zaawansowanych pól testowych dla łazików i dronów kosmicznych. Naukowcy Politechniki Warszawskiej odtworzyli fragment marsjańskiego krajobrazu i przygotowują maszyny, które w przyszłości mogą badać odległe światy.

W Józefosławiu pod Warszawą można znaleźć miejsce, które bardziej kojarzy się z powierzchnią innej planety niż z Mazowszem. Szare wzniesienia, nierówności terenu i specjalnie przygotowane przeszkody tworzą wyjątkowy poligon doświadczalny, na którym testowane są łaziki oraz drony przeznaczone do przyszłych misji kosmicznych.

Pole Testowe Łazików Marsjańskich MARS (Mars Autonomous Rover Sandbox), działające przy ośrodku CENAGIS Politechniki Warszawskiej, właśnie zostało znacząco rozbudowane. Jego powierzchnia zwiększyła się ze 120 do aż 500 metrów kwadratowych. Do stworzenia terenu wykorzystano około 150 ton specjalnego kruszywa, które ma właściwości zbliżone do marsjańskiego gruntu.

Nie jest to jednak zwykły tor przeszkód dla robotów. Konstrukcja pola została oparta na najdokładniejszej mapie fragmentu Marsa, jaką do tej pory udało się stworzyć. Naukowcy wykorzystali dane z marsjańskiego drona Ingenuity, który w latach 2021–2024 towarzyszył misji łazika Perseverance.

Dzięki współpracy Politechniki Warszawskiej z Uniwersytetem Jagiellońskim oraz ośrodkami NASA – Jet Propulsion Laboratory i Ames Research Center – powstał model terenu krateru Jezero o rekordowej rozdzielczości 3,5 centymetra.

To właśnie w tym kraterze wylądował w 2020 roku łazik Perseverance. Obszar ten jest wyjątkowo interesujący dla naukowców, ponieważ znajdują się tam różnorodne formy geologiczne: ślady dawnych rzek, wydmy, kratery uderzeniowe oraz formacje skalne.

– Krater Jezero to bardzo złożony teren. Występują tam różne formy marsjańskiej rzeźby, które wzajemnie się przenikają. Na naszym polu musieliśmy je jednak zagęścić, ponieważ w rzeczywistości znajdują się na ogromnym obszarze – wyjaśnił prof. Robert Olszewski z Wydziału Geodezji i Kartografii PW, lider Interdyscyplinarnego Zespołu Eksploracji Marsa.

Choć prawdziwy Mars słynie z charakterystycznego czerwonego koloru, warszawski odpowiednik jest bardziej szary i przypomina krajobraz księżycowy. Zdaniem naukowców nie ma to jednak większego znaczenia. Najważniejsze są właściwości podłoża, które pozwalają sprawdzić, jak maszyny poradzą sobie w trudnych warunkach.

Na torze badane są nie tylko możliwości jazdy łazików, ale także ich samodzielność. Jednym z najważniejszych celów projektu jest rozwój autonomicznych systemów, które w przyszłości pozwolą robotom działać bez stałego sterowania z Ziemi.

To ogromne wyzwanie. Mars znajduje się miliony kilometrów od naszej planety, a sygnał radiowy między Ziemią a Czerwoną Planetą potrzebuje od kilku do kilkunastu minut na dotarcie w jedną stronę. Sterowanie maszyną w czasie rzeczywistym jest więc praktycznie niemożliwe.

Dlatego naukowcy pracują nad technologiami lokalnej nawigacji, współpracy wielu robotów oraz podejmowania przez nie samodzielnych decyzji.

– Im mniej ingerencji człowieka, tym lepiej. Na Marsie nie mamy systemów takich jak GPS, dlatego musimy opracować własne metody pozycjonowania i współdziałania łazików oraz dronów – podkreślił prof. Olszewski.

Warszawski poligon nie jest zamkniętym laboratorium. Korzystać z niego mogą nie tylko zespoły Politechniki Warszawskiej, ale również inne uczelnie, koła naukowe i instytucje zainteresowane badaniami nad robotyką kosmiczną.

Choć do prawdziwej misji na Marsa jeszcze daleka droga, właśnie w takich miejscach powstają technologie, które pewnego dnia mogą pomóc człowiekowi odkrywać kolejne światy.