Witraże Nowosielskiego znów zachwycają

Zabytkowe witraże zaprojektowane przez prof. Jerzy Nowosielski w kościele Kościół Opatrzności Bożej w Wesołej zostały kompleksowo odnowione. Realizacja prac była możliwa dzięki dotacji m.st. Warszawy.

Choć świątynia przy ul. P. Skargi 2 powstała w latach 30. XX wieku, jej unikatowy wystrój wnętrz zaprojektowano dopiero w latach 70. Autorem koncepcji był Jerzy Nowosielski – jeden z najwybitniejszych polskich artystów powojennych. Stworzył on spójną, całościową aranżację obejmującą polichromie w absydzie i pod chórem muzycznym, cykl Drogi Krzyżowej oraz projekty witraży. To właśnie one wymagały pilnej interwencji konserwatorskiej.

Zespół 19 witraży o geometrycznej kompozycji – utrzymanych w intensywnych barwach czerwieni, błękitu, żółci i pomarańczu, zestawionych z partiami bezbarwnego szkła – wypełnia okna nawy. Z biegiem lat ich stan znacząco się pogorszył. Wszystkie kwatery uległy deformacjom, a część szkieł była popękana.

Przyczyną zniszczeń okazały się przede wszystkim błędy wykonawcze z okresu montażu, m.in. zastosowanie zbyt cienkich profili ołowianych oraz nieprawidłowe kitowanie. W efekcie konstrukcja traciła stabilność, a szkło było narażone na dalsze uszkodzenia.

Celem konserwacji było przywrócenie witrażom pierwotnej formy i zabezpieczenie ich na przyszłość. Prace prowadzone w specjalistycznej pracowni obejmowały:

• prostowanie i stabilizację kwater,

• usunięcie starego kitu,

• mycie i oczyszczanie szkła,

• wzmocnienie lutów,

  Reklama

• klejenie spękanych elementów,

• ponowne, prawidłowe kitowanie.

Pierwszy etap renowacji parafia przeprowadziła w 2024 roku. Konserwacji poddano wówczas siedem witraży w dolnym rzędzie okien oraz trzy w górnym.

W 2025 roku zakończono drugi etap prac. Dzięki dotacji m.st. Warszawy – pokrywającej blisko 60 proc. kosztów (ok. 56 tys. zł) – odnowiono siedem witraży w górnym rzędzie nawy głównej oraz witraż w części chórowej (triforium). Tym samym zakończyła się kompleksowa konserwacja całego zespołu.

Świątynia w Wesołej została wzniesiona w latach 1937–1939 według projektu Luigiego Malgheriniego. Jednak dopiero cztery dekady później zyskała pełną, artystycznie spójną oprawę wnętrza autorstwa Nowosielskiego. Na całość składają się polichromie, witraże, ceramiczne posadzki, aranżacja przestrzeni oraz wyposażenie liturgiczne – wszystkie utrzymane w stylistyce inspirowanej sztuką bizantyjską.

Ten konsekwentny i przemyślany program artystyczny uznawany jest za jedną z najważniejszych realizacji polskiej sztuki sakralnej drugiej połowy XX wieku. Wystrój i wyposażenie świątyni zostały wpisane do rejestru zabytków w 2004 roku, a w 2019 roku ochroną objęto również sam kościół wraz z otoczeniem.

red./UM Warszawa