Twoje geny już wiedzą, ile będziesz żyć

Najnowsze analizy opublikowane na łamach „Science” wskazują, że geny mogą odpowiadać za ponad 50 proc. długości naszego życia. To znacznie więcej, niż dotąd zakładano – wcześniejsze szacunki mówiły o 20–25 proc. wpływu DNA. Autorzy podkreślają jednak, że mimo silnej roli genetyki, styl życia nadal ma kluczowe znaczenie.

Do tej pory uważano, że o tym, jak długo żyjemy, w większym stopniu decydują czynniki środowiskowe: dieta, aktywność fizyczna, warunki sanitarne czy dostęp do opieki medycznej. Nowe badania sugerują, że wpływ genów był niedoszacowany, głównie z powodu metodologii stosowanej w starszych analizach.

Zespół badaczy z Instytutu Naukowego Weizmanna w Izraelu zwraca uwagę, że wcześniejsze dane opierały się często na losach bliźniąt i rodzeństwa żyjących w czasach, gdy długość życia silnie skracały infekcje, brak higieny oraz wypadki. W efekcie wiele osób z korzystnymi predyspozycjami genetycznymi umierało przedwcześnie z przyczyn niezwiązanych z biologią starzenia.

W nowych analizach zastosowano tzw. model mateczny, który pozwala „odfiltrować” tego rodzaju czynniki historyczne w danych sięgających daleko w przeszłość. Zdaniem autorów umożliwiło to bardziej precyzyjną ocenę rzeczywistego wpływu genów na długość życia. Jak podkreśla główny autor badania, prof. Uri Alon, dzięki temu „wpływ genetyki mógł ujawnić się w pełni”.

Naukowcy przestrzegają jednak przed nadinterpretacją tych wyników. Długowieczność zapisana w genach nie jest gwarancją długiego życia w zdrowiu. Jeśli predyspozycje genetyczne dają szansę dożycia np. 80 lat, niezdrowy styl życia może ten potencjał skrócić nawet o kilka czy kilkanaście lat. Z kolei odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i korzystanie z profilaktyki medycznej mogą pozwolić żyć dłużej – choć nie oznacza to automatycznie osiągnięcia wieku stu lat i więcej, jeśli nie sprzyja temu „biologia”.

Wpływ genów na długowieczność jest złożony i dotyczy wielu obszarów zdrowia. Fragmenty DNA mogą zwiększać lub zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów czy osteoporozy, ale ich działanie niemal zawsze splata się ze stylem życia. Poziom cholesterolu, kondycja kości czy ogólna odporność organizmu zależą zarówno od predyspozycji genetycznych, jak i od diety, ruchu oraz nawyków kształtowanych od najmłodszych lat.

Badacze podkreślają też, że nie istnieje jeden „gen długowieczności”. O długości życia decyduje cały, wciąż nie do końca poznany zestaw genów. Postęp w genetyce sprawia jednak, że coraz lepiej potrafimy identyfikować osoby z większym potencjałem długiego życia. W przyszłości może to otworzyć drogę do opracowania terapii, które zwiększą szanse na wydłużenie życia.

Kluczowa pozostaje jednak nie tylko liczba przeżytych lat, lecz także ich jakość. Długie życie w dobrej kondycji, bez poważnych chorób, jest wypadkową genów, stylu życia oraz dostępu do nowoczesnej opieki medycznej.

red./PAP