Kolejowa perełka Piaseczna uratowana. Nadchodzi wielka zmiana

Zabytkowe zaplecze Piaseczyńsko-Grójeckiej Kolei Wąskotorowej czeka jedna z największych zmian od lat. Budynki, które przez dekady służyły kolejarzom i były świadkami historii lokalnej kolei, mają zostać uratowane przed dalszym niszczeniem. Po modernizacji nie będą jednak wyłącznie pamiątką przeszłości – mają ponownie tętnić życiem.

Chodzi o obiekty dawnego zaplecza technicznego kolejki w Piasecznie, w tym drezyniarnię, elektrownię, kuźnię, blacharnię i spawalnię. Ceglane zabudowania przez lata pełniły ważną funkcję w codziennym funkcjonowaniu wąskotorówki, później jednak stopniowo traciły swoje znaczenie i podupadały. Teraz ma się to zmienić.

Najpierw trzeba uratować to, co przetrwało

Zakres planowanych prac jest szeroki. Jak poinformował mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków Marcin Dawidowicz, jednym z pierwszych zadań będzie zabezpieczenie obiektów przed wilgocią, która stanowi poważne zagrożenie dla starych murów.

Budynki otrzymają odpowiednie izolacje, a historyczne ceglane ściany zostaną poddane specjalistycznym zabiegom konserwatorskim. Zaplanowano ich oczyszczenie i dezynfekcję, a także uzupełnienie powstałych przez lata ubytków.

Dużym wyzwaniem będą również dachy. Elementy, których nie da się już uratować, zostaną wymienione lub odtworzone. Pojawią się nowe pokrycia oraz systemy odprowadzania wody. Renowacja obejmie także stolarkę okienną i drzwiową, przy czym nowe elementy mają nawiązywać do historycznego wyglądu całego kompleksu.

Inwestycja będzie prowadzona etapami, a jej zakończenie przewidziano do końca 2028 roku. Przedsięwzięcie jest współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Z kolejowego zaplecza w miejsce dla mieszkańców

Remont nie ma zakończyć się jedynie na odnowieniu elewacji i zabezpieczeniu starych murów. Zabytkowe obiekty mają otrzymać zupełnie nowe funkcje i zostać otwarte na działalność społeczną.

To oznacza, że przestrzeń, która niegdyś wypełniona była odgłosami kolejarskich warsztatów, może ponownie stać się ważnym punktem na mapie Piaseczna. Tym razem już nie jako techniczne serce wąskotorówki, lecz miejsce spotkań i lokalnej aktywności.

Sama kolejka jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków techniki w tej części Mazowsza. Jej historia sięga końca XIX wieku, kiedy rozpoczęto budowę połączenia mającego obsługiwać dynamicznie rozwijające się południowe okolice Warszawy. Za przedsięwzięciem stał m.in. warszawski przedsiębiorca Eugeniusz Paszkowski, który do realizacji kosztownej inwestycji pozyskał zamożnych wspólników.

Wybór przebiegu trasy miał bardzo praktyczne uzasadnienie. W regionie działały cegielnie i zakłady przemysłowe, a jednocześnie rosło zapotrzebowanie na transport pasażerski. Kolejka woziła więc zarówno ludzi, jak i towary, w tym ogromne ilości cegieł potrzebnych do rozbudowy Warszawy.

Ponad sto lat historii na wąskich torach

W pierwszych dekadach XX wieku sieć kolejki systematycznie się rozwijała. Pociągi docierały m.in. do Grójca i Góry Kalwarii, a w okresie międzywojennym Kolej Grójecka była jednym z podstawowych środków transportu dla mieszkańców terenów położonych na południe od stolicy.

Jej historia nie była jednak pozbawiona dramatycznych momentów. Po II wojnie światowej infrastruktura była zniszczona mniej więcej w połowie, a wiele mostów nie nadawało się do użytkowania. Mimo ogromnych problemów połączenia stopniowo przywracano.

W 1949 roku kolejkę włączono do struktur PKP. Regularny ruch pasażerski utrzymał się do 1991 roku, natomiast przewozy towarowe zakończono kilka lat później. W 1994 roku kolej została wpisana do rejestru zabytków, co potwierdziło jej historyczną wartość.

Choć czasy, gdy wąskotorówka była jednym z filarów lokalnego transportu, dawno minęły, sama kolej nie zniknęła. Dziś Piaseczyńsko-Grójecka Kolej Wąskotorowa jest jedną z największych działających kolei tego typu w okolicach Warszawy i popularną atrakcją turystyczną. Pociągi kursują na trasie Piaseczno–Tarczyn–Piaseczno, przyciągając w sezonie mieszkańców regionu i turystów.

Planowana modernizacja zabytkowego zaplecza może otworzyć kolejny rozdział w ponadstuletniej historii tego miejsca. Dawne warsztaty, zamiast popadać w ruinę, mają zostać zachowane i wykorzystane na nowo. Dzięki temu kolejowa historia Piaseczna pozostanie nie tylko wspomnieniem zapisanym w archiwach, ale częścią miasta, z którą nadal będzie można spotkać się na co dzień.