Zniszczyła go wojna, dziś znów olśniewa. Warszawski pałac jak z bajki

Dwa lata temu Warszawa odzyskała jedno ze swoich najważniejszych miejsc. 21 maja 2024 roku po raz pierwszy w ponad 300-letniej historii Pałac Rzeczypospolitej został szeroko udostępniony mieszkańcom i turystom. Dziś, dokładnie dwa lata później, można już bez wątpliwości powiedzieć: była to jedna z najważniejszych rewitalizacji zabytków w stolicy ostatnich lat.

Monumentalny Pałac Rzeczypospolitej, znany także jako Pałac Krasińskich, przez dekady pozostawał miejscem owianym aurą niedostępności. Choć od lat mieścił najcenniejsze zbiory Biblioteki Narodowej, niewielu miało okazję zobaczyć jego wnętrza z bliska. Po zakończonej renowacji obiekt nie tylko odzyskał historyczny charakter, ale stał się także nowoczesną przestrzenią kultury i jednym z najbardziej imponujących punktów na mapie Warszawy.

Historia tego miejsca jest wyjątkowa nawet jak na Warszawę – miasto odbudowane z ruin. Pałac powstał pod koniec XVII wieku według projektu wybitnego architekta Tylmana z Gameren i szybko stał się jedną z najbardziej reprezentacyjnych rezydencji Rzeczypospolitej. Budowany w latach 1688–1699 zachwycał rozmachem i architekturą inspirowaną europejskimi pałacami epoki baroku.

Eksperci od lat podkreślają, że to jeden z najpiękniejszych pałaców Europy na północ od Alp. W zestawieniach najcenniejszych rezydencji barokowych bywa stawiany obok włoskich pałaców, które stanowiły inspirację dla architektów tamtych czasów.

Los nie oszczędzał jednak budynku. Podczas II wojny światowej pałac został niemal całkowicie zniszczony. Odbudowę prowadzono przez wiele lat – od 1948 do 1961 roku. Na początku lat 60. obiekt przekazano Bibliotece Narodowej, która ulokowała tam swoje najcenniejsze zbiory.

To właśnie dlatego dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski nazwał Pałac Rzeczypospolitej „pałacem skarbów”. W jego wnętrzach znajdują się bezcenne obiekty ważne dla polskiej i światowej kultury.

Prace modernizacyjne trwały kilka lat i objęły praktycznie każdy fragment zabytku. Za projekt renowacji odpowiadały pracownie Konior Studio oraz PAS Projekt, natomiast aranżację wystaw przygotowały Konior Studio i Group AV.

Efekty widać już z daleka. Odrestaurowano elewacje, przywracając budynkowi dawną elegancję i kolorystykę. Szczególną uwagę konserwatorzy poświęcili detalom architektonicznym – odnowiono rzeźby zdobiące tympanon od strony placu Krasińskich, płaskorzeźby, sztukaterie oraz dekoracyjne elementy wszystkich fasad.

Modernizacja objęła także wymianę okien, obróbek blacharskich i przebudowę zewnętrznych schodów. Jednocześnie projektanci zadbali o to, by historyczna tkanka zabytku nie została przytłoczona współczesnymi rozwiązaniami. Nowoczesne przeszklenia arkad od strony ogrodu czy energooszczędna iluminacja podkreślają architekturę pałacu, ale nie dominują nad jego historycznym charakterem.

Twórcy projektu wielokrotnie podkreślali, że największym wyzwaniem było pogodzenie nowoczesnych funkcji z szacunkiem dla zabytku. „Fascynujące było odkrywanie jego historii i tajemnic odbudowy” – pisali przedstawiciele Konior Studio po zakończeniu inwestycji.

Dwa lata po otwarciu widać wyraźnie, że Pałac Rzeczypospolitej stał się czymś więcej niż tylko odnowionym zabytkiem. To miejsce, które przyciąga zarówno miłośników historii, jak i osoby odwiedzające Warszawę po raz pierwszy.

Największe emocje wciąż budzi możliwość zobaczenia bezcennych zbiorów Biblioteki Narodowej prezentowanych w reprezentacyjnych wnętrzach pałacu. Wystawy przygotowano w sposób nowoczesny, ale z ogromnym wyczuciem miejsca i jego historii.

Wieczorami pałac robi szczególne wrażenie. Subtelna iluminacja wydobywa detale elewacji i podkreśla monumentalność budynku, który po latach znów stał się jedną z architektonicznych wizytówek Warszawy.

Jeszcze kilka lat temu wielu mieszkańców mijało to miejsce bez większej uwagi. Dziś trudno przejść obok niego obojętnie. Pałac Rzeczypospolitej odzyskał nie tylko dawny blask, ale także należne mu miejsce wśród najważniejszych zabytków stolicy.

Zdjęcia - mat. prasowe Biblioteka Narodowa (z propoertydesign.pl)