Szpital Bielański operuje wady serca u płodów

Pod koniec 2023 roku do operacji przeprowadzanych w warszawskim Szpitalu Bielańskim dołączyły zabiegi interwencyjne krytycznych wad serca u płodów. Przeprowadza je zespół wysokiej klasy specjalistów, którzy posiadają ogromną wiedzę i doświadczenie w wykonywaniu zabiegów interwencyjnych położniczych i kardiologicznych.

— Najmniejsze serca wymagają opieki najwyższej klasy specjalistów i najlepszej jakości sprzętu. Takich jak tu, w Szpitalu Bielańskim, w którym znakomity personel korzystając z najnowocześniejszego wyposażenia ratuje maleństwa, które jeszcze nie opuściły brzucha mamy. Wewnątrzmaciczne zabiegi serca to jedne z najtrudniejszych operacji, jakie można sobie w ogóle wyobrazić. Jestem dumny, że jako warszawski samorząd możemy dołożyć swój wkład do tej bezcennej pracy – podkreśla Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy.

Film o specjalistach ze Szpitala Bielańskiego przeprowadzających wewnątrzmaciczne zabiegi wad serca można obejrzeć na profilu Facebook.

Najmniejsze serca pod opieką specjalistów
Operacje na sercach płodów najczęściej wykonuje się między 24. a 33. tygodniem ciąży i są jednymi z najtrudniejszych zabiegów wewnątrzmacicznych. Pod koniec ubiegłego roku specjaliści z warszawskiego Szpitala Bielańskiego wykonali cztery takie zabiegi, dając nienarodzonym dzieciom z najcięższymi krytycznymi wadami serca, szanse na lepsze życie.

— Specjalizujemy się w ciążach powikłanych wadami wrodzonymi płodu i bardzo się cieszę, że wykonujemy bardzo ważne zabiegi terapii prenatalnej na sercach płodu. Mamy na miejscu wykwalifikowany zespół specjalistów ginekologii, położnictwa oraz perinatologii, czyli medycyny matczyno-płodowej, współpracujemy z kardiologami, neurochirurgami, neurologami dziecięcymi i dzięki temu jesteśmy jednym z nielicznych ośrodków, który oferuje tak szeroki wachlarz terapii płodu – ocenia dr hab. n. med. Katarzyna Kosińska-Kaczyńska, prof. CMKP, kierownik Kliniki Położnictwa, Perinatologii i Neonatologii Szpitala Bielańskiego.

Nowoczesny sprzęt ultrasonograficzny pozwala na diagnozowanie wad serca już od 12. tygodnia ciąży. Konieczne jest oglądanie serca w kolejnych badaniach USG, ponieważ obraz patologii układu krążenia zmienia się i niektóre patologie ujawniają się u płodów starszych. W przypadku podejrzenia wady, ważna jest szybka konsultacja kardiologiczna i decyzja dotycząca wskazań do wewnątrzmacicznej terapii, która jest możliwa w Szpitalu Bielańskim.

Operacja na sercu wielkości truskawki
Przygotowania do operacji to długi proces, sam zabieg już nie. Co nie oznacza, że jest łatwy. Trwa od jednej do nawet kilku godzin. Polega na wprowadzeniu przez brzuch matki do serca płodu cienkiej, ale długiej, 15 centymetrowej igły.

— Płód waży niecały kilogram. Musimy wbić się do serduszka dziecka przez skórę mamy, jamę macicy i klatkę piersiową płodu. Lekarz położnik szybkim ruchem wprowadza igłę do bijącego serca, ustawia ją pod zwężoną zastawką, która blokuje wypływanie krwi. Następnie przez igłę wprowadzany jest balon, który rozszerza zastawkę i przywraca wypływ krwi. Dajemy w ten sposób dziecku szansę na uratowanie lewej lub prawej komory – tłumaczy dr n. med. Robert Brawura-Biskupski-Samaha, ginekolog, perinatolog, który uczestniczy w interwencjach kardiologicznych u płodów w Szpitalu Bielańskim.

W przeciwnym razie mogłoby dojść do ostatecznego zahamowania jej rozwoju lub do ciężkiej wewnątrzmacicznej niewydolności krążenia, która może być również groźna dla zdrowia matki

Współpraca wielu specjalistów
Kluczem do sukcesu jest ścisła współpraca z zespołem kardiologicznym, który kwalifikuje do zabiegu, uczestniczy w operacji oraz nadzoruje stan pacjentki i dziecka w dalszym etapie. W skład tego zespołu wchodzi prof. Joanna Szymkiewicz-Dangel oraz lek. Adam Koleśnik.

— Komora lewa jest u tych dzieci bardzo uszkodzona, jest wrażliwa na każde nakłucie. Poszerzenie balonem zwężonej zastawki, która ma średnicę od 2,5 do 4,5mm, zależnie od wielkości płodu, ale efektywny wypływ nie przekracza 1mm, wymaga kolosalnej precyzji. To nie jest zabieg położniczy, to bardzo trudny zabieg kardiologiczny wykonywany w ścisłej współpracy między lekarzem położnikiem a lekarzem kardiologiem – podkreśla prof. Joanna Szymkiewicz-Dangel.

Już bezpośrednio po zabiegu serce dziecka zaczyna inaczej pracować.

— Do tych zabiegów kwalifikujemy płody, u których jest szansa na „uratowanie” jednej z komór serca, a niekiedy życia płodów. Jeśli prenatalne badanie echokardiograficzne pokazuje, że dziecko jest w dobrym stanie i z rozpoznaną wadą może bezpiecznie doczekać do porodu, co nie zmieni pourodzeniowych decyzji – interwencji nie przeprowadzamy. Są to dzieci z najcięższymi wadami serca, a interwencja wewnątrzmaciczna jest jedynie początkiem długiego i złożonego procesu leczenia. Po podsumowaniu wyników terapii wszystkich płodów leczonych w latach 2011–2021, z których większość była przeprowadzona w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie możemy powiedzieć, że odległe wyniki leczenia, czyli podsumowanie współpracy prenatalno–postnatalnej, są porównywalne z najlepszymi ośrodkami światowymi - dodaje Adam Koleśnik z Pracowni Interwencji Sercowo-Naczyniowych Instytutu "Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka".

Zabiegi wewnątrzmaciczne szansą na lepsze życie
Tylko w ubiegłym rok w Szpitalu Bielańskim zostało wykonanych prawie siedemdziesiąt operacji wewnątrzmacicznych, to m.in fetoskopowe operacje rozszczepu kręgosłupa u płodu, transfuzje dopłodowe, fetoskopowe zabiegi w zespole przetoczenia miedzy bliźniętami i innych powikłaniach ciąż wielopłodowych oraz uropatiach zaporowych.

— Bardzo się cieszę, że wykonujemy zabiegi terapii prenatalnej na sercach u płodów. Zabiegi, które niejednokrotnie ratują dzieciom życie. W chwili obecnej jesteśmy jednym z nielicznych ośrodków w Europie wykonujących zabiegi na sercach płodów oraz oferujących pełen zakres zabiegów wewnątrzmacicznych. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie świetny zespół lekarzy pracujących właśnie w Szpitalu Bielańskim – dodaje Dorota Gałczyńska-Zych, dyrektor Szpitala Bielańskiego w Warszawie.

W nadchodzących tygodniach specjaliści z Bielan mają w planie trzy kolejne zabiegi na sercach płodów. Najbliższy już w połowie stycznia 2024 roku.

UM Warszawa