Pomnik architekta Cudu nad Wisłą

Jeszcze w tym roku przed siedzibą Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie stanie pomnik jednego z najważniejszych oficerów w historii polskiej armii – gen. broni Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego, pierwszego szefa Sztabu Generalnego odrodzonego Wojska Polskiego. Zwycięska koncepcja rzeźby została już wybrana, a jej autorem jest rzeźbiarz Zbigniew Mikielewicz.

Monument zostanie ustawiony przed głównym wjazdem na dziedziniec Sztabu Generalnego przy ul. Rakowieckiej 4A. To miejsce symboliczne – właśnie tutaj znajduje się centrum planowania i dowodzenia polskich sił zbrojnych.

Do konkursu zgłoszono sześć propozycji. Ostatecznego wyboru dokonała komisja złożona z przedstawicieli środowisk artystycznych, ekspertów zajmujących się rzeźbą i przestrzenią publiczną, a także reprezentantów Ministerstwa Obrony Narodowej.

Zwycięski projekt przedstawia generała w pełnej gali mundurowej. Postać stoi na cokole, z szablą u pasa i lornetką w prawej dłoni – symbolem dowódcy, który patrzy dalej niż inni i potrafi przewidywać ruchy przeciwnika. Zgodnie z regulaminem konkursu wysokość monumentu nie może przekroczyć 5–6 metrów. Sam cokół ma być wykonany z granitu lub piaskowca, natomiast figura generała powstanie z brązu.

Pomnik będzie ustawiony frontem w stronę ulicy Rakowieckiej. Na jego podstawie znajdzie się prosta, lecz wymowna inskrypcja:

„Gen. broni Tadeusz Jordan-Rozwadowski
1866–1928
pierwszy Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego”.

Projekt zakłada także uporządkowanie najbliższego otoczenia monumentu. Pojawi się niska zieleń, elementy małej architektury oraz punktowe oświetlenie podkreślające rzeźbę po zmroku. Przestrzeń zostanie zaprojektowana tak, aby mogły się tam odbywać uroczystości patriotyczne z udziałem wojskowej asysty honorowej.

Koszt budowy pomnika wraz z zagospodarowaniem otoczenia szacowany jest na około 600 tys. zł.

Tadeusz Jordan-Rozwadowski urodził się 19 maja 1866 roku w Babinie w powiecie kałuskim. Pochodził ze szlacheckiego rodu herbu Trąby. Zanim stał się jednym z najważniejszych dowódców Wojska Polskiego, zdobywał doświadczenie w armii Austro-Węgier, gdzie dosłużył się stopnia generała porucznika.

Był nie tylko oficerem, ale także wybitnym umysłem technicznym. Wykształcenie zdobył w Wiedniu, kończąc tamtejszą Akademię Techniczną jako najlepszy student swojego rocznika. Szybko zasłynął jako wynalazca i reformator artylerii. Opracował nowoczesne celowniki oraz nowy typ pocisku – tzw. granato-szrapnel – który w czasie I wojny światowej stał się jednym z najbardziej efektywnych środków rażenia. Był on pierwowzorem współczesnej amunicji odłamkowo-burzącej.

W czasie Wielkiej Wojny Rozwadowski zapisał się w historii również jako innowator taktyki wojskowej. Wprowadził koncepcję ruchomej zasłony ogniowej – artyleryjskiego ognia przesuwającego się tuż przed nacierającą piechotą. Rozwiązanie to szybko zostało uznane za przełomowe i przejęte przez największe armie Europy, w tym niemiecką i francuską.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dwukrotnie obejmował stanowisko szefa Sztabu Generalnego. Odegrał kluczową rolę w budowie struktur młodego państwa i jego armii. Uznaje się go za jednego z twórców fundamentów polskiej marynarki wojennej, straży granicznej oraz nowoczesnych formacji kawaleryjskich.

Największą sławę przyniósł mu jednak rok 1920. Jako autor operacyjnego Rozkazu nr 10 000 i koordynator działań logistycznych był jednym z głównych architektów zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej – starciu, które zdecydowało o losach nie tylko Polski, ale i całej Europy.

Generał Tadeusz Rozwadowski zmarł 18 października 1928 roku w Warszawie, w lecznicy św. Józefa przy ulicy Hożej. Choć od jego śmierci minęło niemal sto lat, jego wkład w rozwój polskiej sztuki wojennej i organizację armii pozostaje jednym z najważniejszych rozdziałów w historii Wojska Polskiego.

Planowany pomnik przed Sztabem Generalnym ma być nie tylko formą upamiętnienia wybitnego dowódcy, lecz także symbolicznym przypomnieniem o jednym z twórców zwycięstwa z 1920 roku.