Nowa aplikacja, która pomaga dostrzec autyzm – zanim będzie za późno

Naukowcy z Uniwersytetu La Trobe w Melbourne opracowali mobilną aplikację ASDetect, stworzoną, by wspierać rodziców w obserwacji rozwoju dzieci w wieku od 11 do 30 miesięcy – zwłaszcza pod kątem wczesnych objawów ze spektrum autyzmu. Dzięki specjalistom z Fundacji Alpha dostępna jest już jej polska wersja.

– Wychowując dziecko, rodzice często mają wiele obaw dotyczących jego rozwoju, zwłaszcza we wczesnych latach życia. W dodatku funkcjonuje wiele stereotypów na temat autyzmu, które potęgują niepokój. Aplikacja ASDetect może realnie zmienić życie wielu rodzin, dając im bezpłatne narzędzie i wiedzę, dzięki którym szybciej dostrzegą pierwsze sygnały autyzmu. Zależy nam, by jak najwięcej osób dowiedziało się o tym projekcie, bo każdy miesiąc wcześniejszego rozpoznania ma ogromne znaczenie dla rozwoju dziecka – podkreśla prof. Anna Prokopiak, prezeska Fundacji Alpha z Lublina i wykładowczyni UMCS.

Z aplikacji może skorzystać każdy – rodzic, pielęgniarka, pediatra czy nauczyciel wychowania przedszkolnego – nawet jeśli nie jest specjalistą od autyzmu.

ASDetect powstała w oparciu o ponad 10 lat badań prowadzonych w Olga Tennison Autism Research Centre na Uniwersytecie La Trobe. Opracowana w ich ramach metoda SACS-R, stworzona przez prof. Josephine Barbaro, charakteryzuje się dokładnością na poziomie 83 proc.

– Aplikacja umożliwia rodzicom ocenę zachowań dziecka w obszarze funkcjonowania społecznego i komunikacyjnego. To nie jest narzędzie diagnostyczne, ale pozwala zauważyć symptomy, które mogą wskazywać, że dziecko rozwija się w kierunku spektrum autyzmu – wyjaśnia prof. Prokopiak.

Rodzice pobierają aplikację na telefon i w dogodnym dla siebie czasie oglądają krótkie filmy wideo, które pomagają ocenić rozwój społeczno-komunikacyjny dziecka.

Opiekunowie samodzielnie sprawdzają, czy dziecko przejawia określone zachowania – np. utrzymuje kontakt wzrokowy czy potrafi naśladować dorosłych – na podstawie jasnych opisów i porównawczych nagrań. Filmy pokazują zarówno zachowania prawidłowe, jak i te, które mogą budzić niepokój. W razie potrzeby rodzic może nagrać własne wideo z dzieckiem i porównać je z przykładami, a następnie zaznaczyć odpowiedzi i wysłać je na wskazany adres e-mail.

Każdy zestaw filmów jest dostosowany do konkretnego etapu rozwoju – dla dzieci w wieku 12, 18 i 24 miesięcy – co pozwala na powtarzanie obserwacji wraz z dorastaniem dziecka.

– Warto wracać do oceny zachowań po pewnym czasie. Mózg małych dzieci jest bardzo plastyczny, a odpowiednio wczesne wsparcie może mieć ogromny wpływ na rozwój. Autyzm nie musi determinować życia dziecka – zaznacza ekspertka. – Badania pokazują, że im wcześniej zauważymy ewentualne symptomy – nawet około pierwszego roku życia – tym skuteczniej możemy wspierać rozwój społeczny i komunikacyjny. Później, gdy połączenia neuronowe się utrwalą, możliwości stymulacji są znacznie mniejsze – dodaje.

Po wypełnieniu testu rodzic otrzymuje informację o prawdopodobieństwie występowania objawów spektrum autyzmu u dziecka.

– Zachęcamy, by wydrukować wynik i skonsultować go ze specjalistą. Istnieje też możliwość omówienia go bezpośrednio z nami, w Fundacji Alpha. Zależało nam, aby rodzic nie pozostał sam z wynikiem, z którym nie wie, co zrobić – mówi prof. Prokopiak.

Od lipca 2025 roku, kiedy udostępniono polską wersję aplikacji, ASDetect pobrało już ponad 800 osób. Jak dotąd nikt nie zwrócił się do Fundacji z prośbą o dodatkowe wyjaśnienia.

Od premiery w lutym 2016 roku aplikacja została pobrana ponad 200 tysięcy razy i jest dostępna w kilku językach: angielskim, chińskim, hiszpańskim, słowackim i polskim.

red./PAP