Nietypowy wpis do rejestru zabytków. To cztery powozy z prywatnej kolekcji

Nietypowego wpisu do rejestru zabytków dokonał mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków prof. Jakub Lewicki. W rejestrze zabytków ruchomych województwa mazowieckiego znalazły się cztery powozy. Wszystkie są częścią prywatnej kolekcji.

Prof. Jakub Lewicki wpisał do rejestru pojazd konny typu "Kalesza", który powstał około 1880 roku. Jest to lekki, spacerowy i reprezentacyjny powóz czterokołowy. Zmieszczą się w nim cztery osoby. Wyposażony jest w składaną budę, wysoki kozioł, a z tyłu w ławkę dla lokajów. Do I wojny światowej używany jako pojazd etykietalny, obecnie spotykany na dworach arystokratycznych. Wpisany do rejestru pojazd wyprodukowała firma Hutton&Sons, należąca do czołowych producentów pojazdów konnych na Wyspach Brytyjskich, dostarczająca wyroby także na angielski dwór królewski. W XX wieku firma stała się pionierem motoryzacji w Irlandii.

Kolejnym wpisanym pojazdem konnym jest powóz typu "Milord". Był przeznaczony do niedalekich podróży, używany w zaprzęgu parokonnym lub czterokonnym. Liczne odmiany milorda przyjęły się jako dorożki. "Wpisany do rejestru Milord jest obiektem unikalnym, jedynym zachowanym w polskich zbiorach pojazdem wyprodukowanym przez firmę Jana Stopczyka, działającą w latach 1850-1890 w Warszawie, przy ul. Elektoralnej 7. Stopczyk był podstarszym cechu warszawskich siodlarzy, a jego firma pod względem produkcji zajmowała trzecie miejsce wśród licznych zakładów powozowych działających w Warszawie w XIX wieku" - wyjaśnił konserwator.

Prof. Lewicki zaznaczył, że kolejny wpisany powóz to pojazd "Faeton" z wytwórni Jana Korby z Zamościa, datowany na początek XX. "Posiada znaczne walory historyczne oraz naukowe. Nawiązuje do pojazdów cesarskiego Wiednia. Związany jest też z polską tradycją ziemiańską. Wykonany dla Ordynacji Zamojskiej jest przykładem pojazdu używanego w polskich dworach. O wartości pojazdu stanowi tez jego kompletność i oryginalność części. Pojazd jest zachowanym świadectwem rozwoju pojazdów konnych powstałych w początku XX w." - wyjaśnił konserwator.

Czwartym wpisanym do rejestru jest pojazd konny typu Brek Wagonet z wytwórni H. Wolter Wagen Fabrik Kolberg. Używany był w majątkach ziemskich jako pojazd sportowy, myśliwski lub piknikowy. "Pojazd jest charakterystyczny dla węgierskiego stylu powożenia stał się bardzo popularny w granicach monarchii austro-węgierskiej. Spotykany również na polskich dworach związany jest z tradycją ziemiańską. O wartości pojazdu stanowi też jego kompletność oraz oryginalność elementów, jest świadectwem rozwoju techniki wagonetek - pojazdów konnych" - przekazał konserwator.

Wszystkie powozy pochodzą z prywatnej kolekcji spod Płocka. (PAP)

Autorka: Marta Stańczyk