Architekci, politycy i eksperci spotkają się w Warszawie

W połowie maja Warszawa stanie się miejscem jednej z najważniejszych debat o przyszłości polskich miast, przestrzeni publicznych i jakości życia mieszkańców. 14 i 15 maja do stolicy przyjadą architekci, urbaniści, samorządowcy, eksperci oraz przedstawiciele administracji publicznej, by wspólnie uczestniczyć w Kongresie Architektury Polskiej. Główne obrady odbędą się w nowoczesnej siedzibie Muzeum Historii Polski na Cytadeli, jednak wydarzenie wyjdzie daleko poza konferencyjne sale.

Przez kilka dni architektura będzie obecna w całym mieście – w muzeach, pawilonach wystawowych, kinach, na uczelniach, a nawet na ulicach i trasach rowerowych. Organizatorzy przygotowali program, który ma pokazać, że rozmowa o architekturze nie jest wyłącznie domeną specjalistów. To dyskusja o codzienności każdego mieszkańca miasta.

Warszawa nieprzypadkowo została gospodarzem tegorocznego kongresu. Stolica od lat konsekwentnie inwestuje w jakość przestrzeni publicznych, nowe standardy projektowania i rozwiązania odpowiadające na wyzwania klimatyczne. Jak podkreśla prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, miasto od dawna stawia na architekturę służącą mieszkańcom i wspierającą zrównoważony rozwój. Symbolem tego podejścia jest m.in. Nagroda Architektoniczna Prezydenta m.st. Warszawy, wyróżniająca najlepsze realizacje urbanistyczne i architektoniczne.

Jednym z najważniejszych tematów kongresu będzie tworzenie krajowej polityki architektonicznej, nad którą pracuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii. To dokument, który ma wyznaczyć kierunek rozwoju polskiej przestrzeni – od planowania miast po standardy jakości architektury. W większości państw Unii Europejskiej podobne strategie funkcjonują od lat, definiując sposób projektowania bardziej funkcjonalnych, zielonych i przyjaznych miejsc do życia.

Organizatorzy podkreślają, że współczesna architektura nie może ograniczać się jedynie do estetyki budynków. Coraz częściej staje się odpowiedzią na kryzys klimatyczny, problemy mieszkaniowe, kwestie transportowe czy potrzebę tworzenia bardziej dostępnych przestrzeni publicznych.

W przygotowanie wydarzenia zaangażowały się najważniejsze warszawskie instytucje związane z architekturą i urbanistyką: warszawski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Mazowiecka Okręgowa Izba Architektów RP oraz ZODIAK Warszawski Pawilon Architektury.

Program kongresu został pomyślany tak, by obok profesjonalnych debat pojawiły się także wydarzenia otwarte dla mieszkańców. Już 9 maja wystartuje rowerowy rajd „Szlakiem wiślanych aktywności”, a Pałac Zamoyskich zamieni się w przestrzeń spotkań podczas „Majówki z SARP”. Kolejne dni przyniosą warsztaty rysunku architektonicznego, debaty o odpowiedzialności projektowania oraz rozmowy studentów architektury z uznanymi ekspertami o etyce zawodu.

Tegoroczny program mocno akcentuje relację między historią Warszawy a współczesnym projektowaniem miasta. Organizatorzy przypominają, że architektura nie jest wyłącznie budowaniem nowych obiektów, ale także opowieścią o pamięci i tożsamości miejsca.

Jednym z najbardziej intrygujących wydarzeń będzie wystawa Stefanii Michałowskiej „Od naporu zieleni runie ściana biała”, poświęcona mozaice jako nośnikowi pamięci architektonicznej stolicy. W centrum uwagi znajdą się detale często niezauważane w miejskiej codzienności, a jednak współtworzące charakter Warszawy.

Do historii miasta sięgnie także słuchowisko „A Wasze serca już dawno pożarliśmy”, opowiadające o Helenie i Szymonie Syrkusach – legendarnym małżeństwie architektów związanych z odbudową Warszawy po wojnie. Ich projekty do dziś pozostają jednym z fundamentów myślenia o nowoczesnym mieście i społecznym wymiarze architektury.

Nie zabraknie również tematów związanych z ekologią i nowymi standardami projektowania. Na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej zaprezentowany zostanie Warszawski Standard Zielonego Budynku – narzędzie, które od 2025 roku ma wyznaczać kierunek dla miejskich inwestycji i promować bardziej energooszczędne rozwiązania.

Architektura pojawi się także w przestrzeni kina. W Kinie Elektronik odbędą się pokazy filmów „Inne miasto” oraz „Architektura musi płonąć”, połączone z dyskusjami o współczesnych wyzwaniach urbanistycznych.

Kongres nie zamknie się jednak w eksperckim języku i profesjonalnych analizach. Organizatorzy wyraźnie stawiają na zaangażowanie mieszkańców i pokazanie, że architektura dotyczy każdego, kto korzysta z miasta na co dzień.

W ZODIAKU Warszawskim Pawilonie Architektury ponownie pojawi się wystawa „Plany na przyszłość”, prezentująca najciekawsze planowane inwestycje w stolicy. Zwiedzający zobaczą wizualizacje, makiety i koncepcje, które w najbliższych latach mogą zmienić krajobraz Warszawy.

W programie znalazły się także spacery po dynamicznie rozwijającej się Woli, warsztaty poświęcone alternatywnym materiałom budowlanym oraz spotkania pokazujące nowe podejścia do projektowania. Uczestnicy będą mogli poznać m.in. technologie wykorzystujące cegły z grzybni czy naturalne budownictwo gliniane.

Ciekawie zapowiada się również nocny spacer organizowany przez kolektyw Architektoniczki, który ma zachęcać do bardziej uważnego patrzenia na miejską przestrzeń i zastanowienia się, dla kogo właściwie projektowane są współczesne miasta.

Dla najmłodszych i wszystkich miłośników kreatywnej zabawy przygotowano warsztaty projektowe podczas Nocy Muzeów. Organizatorzy podkreślają bowiem, że edukacja architektoniczna zaczyna się od budowania wrażliwości na przestrzeń już od najmłodszych lat. Temu właśnie poświęcona będzie także wystawa podsumowująca konkurs „Golden Cube Awards”, promujący najlepsze inicjatywy edukacyjne związane z architekturą.

Warszawski kongres ma być nie tylko branżowym wydarzeniem, ale przede wszystkim impulsem do szerszej rozmowy o tym, jak chcemy mieszkać, budować i rozwijać polskie miasta w kolejnych dekadach. W świecie coraz szybszych zmian architektura staje się dziś czymś więcej niż projektowaniem budynków — staje się projektowaniem jakości życia.