Tego dnia przestajemy śpiewać kolędy

2 lutego Kościół katolicki obchodzi święto Ofiarowania Pańskiego, znane w Polsce jako święto Matki Bożej Gromnicznej. To jedyny dzień w roku, kiedy wierni przynoszą do świątyń świece do poświęcenia. W polskiej tradycji liturgicznej data ta symbolicznie kończy okres śpiewania kolęd oraz obecności żłóbków i choinek w kościołach. Od 1997 roku dzień ten jest również obchodzony jako Światowy Dzień Życia Konsekrowanego.

Święto zostało wprowadzone do kalendarza kościelnego w 492 roku przez papieża Gelazego I. Upamiętnia wydarzenie opisane w Ewangelii – ofiarowanie Jezusa w świątyni jerozolimskiej oraz obrzęd oczyszczenia Maryi, dokonany zgodnie z prawem Mojżesza czterdziestego dnia po narodzinach dziecka. Dwa wieki później święto przyjęło się także w Kościele zachodnim, natomiast w tradycji wschodniej do dziś zaliczane jest do dwunastu najważniejszych uroczystości roku liturgicznego.

Nazwa święta wywodzi się z greckich określeń „Hypapante” – oznaczającego spotkanie – oraz „Heorte tou Katharismou”, czyli święta oczyszczenia. W tradycji żydowskiej każdy pierworodny syn był uznawany za własność Boga, na pamiątkę ocalenia pierworodnych Izraela podczas niewoli egipskiej. Zgodnie z prawem należało przynieść dziecko do świątyni i wykupić je symboliczną ofiarą pięciu szekli. Z tym obrzędem łączyła się również ceremonia oczyszczenia matki, która składała ofiarę z baranka lub – w przypadku ubóstwa – z dwóch synogarlic albo gołębi.

Polska nazwa święta wiąże się z gromnicą – świecą, której określenie pochodzi od staropolskiego słowa „gromny”, czyli grzmiący. Jeszcze w czasach przedchrześcijańskich 2 lutego obchodzono święto związane z kultem Peruna, podczas którego modlono się o urodzaj i rychłe nadejście wiosny. Po chrystianizacji dawny zwyczaj został włączony do kalendarza chrześcijańskiego i nabrał nowej symboliki. Płomień gromnicy stał się znakiem Chrystusa – Światłości świata – nawiązując do słów starca Symeona, który nazwał Jezusa „światłem na oświecenie pogan”.

W ludowej religijności poświęcona gromnica miała chronić dom przed burzami i nieszczęściami. Zapalana podczas nawałnic, ustawiana w oknach, towarzyszyła modlitwom o oddalenie piorunów. Dawano ją również umierającym, wierząc, że pomoże im w spokojnym przejściu przez ostatnią godzinę życia.

Choć liturgicznie okres Bożego Narodzenia kończy się wraz ze świętem Chrztu Pańskiego – obchodzonym w tym roku 12 stycznia – w polskiej tradycji to właśnie 2 lutego stanowi symboliczne zamknięcie czasu kolędowania.

Od 1997 roku, decyzją papieża Jana Pawła II, święto Ofiarowania Pańskiego jest okazją do szczególnej modlitwy za osoby życia konsekrowanego. Obecnie na świecie posługuje ponad 10 tysięcy polskich zakonników – z czego większość w kraju, a kilka tysięcy poza jego granicami. Setki młodych mężczyzn pozostają w trakcie formacji zakonnej. Najliczniejsze zgromadzenia męskie to franciszkanie, salezjanie, kapucyni oraz jezuici.

Jak podkreślił bp Jacek Kiciński, osoby konsekrowane swoim życiem przypominają, że każdy człowiek jest kochany przez Boga i ma niezbywalną godność. – Dają poczucie bezpieczeństwa tam, gdzie pojawiają się podziały, lęk i wołanie o miłość – zaznaczył hierarcha.

Dominikanin o. Tomasz Nowak zwrócił uwagę, że z czysto ludzkiego punktu widzenia życie według rad ewangelicznych – czystości, ubóstwa i posłuszeństwa – może wydawać się niemożliwe do realizacji. – Jeśli jednak Bóg powołuje, daje także łaskę, by tą drogą iść. Nie zawsze jest łatwo, ale człowiek zna cel i nie idzie sam – mówił zakonnik, podkreślając, że życie konsekrowane jest odpowiedzią miłości na miłość Boga.

Według najnowszych danych w Polsce żyje ponad 16,6 tys. sióstr zakonnych, z czego większość pracuje w kraju, a ponad półtora tysiąca poza jego granicami – także na misjach. Najliczniejsze żeńskie zgromadzenia stanowią służebniczki Najświętszej Maryi Panny, nazaretanki i elżbietanki. W Polsce żyje również ponad tysiąc mniszek klauzurowych, a kolejne osoby realizują powołanie w instytutach świeckich lub w indywidualnych formach życia konsekrowanego – jako dziewice konsekrowane, wdowy czy pustelnicy.

Taca zbierana 2 lutego przeznaczona jest na wsparcie mnichów i mniszek klauzurowych, którzy prowadzą życie odosobnione, poświęcone modlitwie, pracy i kontemplacji.

red./PAP