Sąd wstrzymuje zwlekanie z ratowaniem Fangora

Zabytkowe mozaiki autorstwa Wojciecha Fangora znajdujące się na dworcu Warszawa Śródmieście muszą zostać pilnie zabezpieczone. Tak zdecydował we wtorek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który oddalił skargę PKP S.A. na decyzję mazowieckiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Spór dotyczył odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych dotyczących pilnej konserwacji mozaik. PKP domagało się przesunięcia terminu wykonania prac na czas nieokreślony.

Ceramiczne mozaiki w podziemnej części stacji kolejowej Warszawa Śródmieście, zaprojektowane według koncepcji Wojciecha Fangora, od 2020 roku figurują w rejestrze zabytków. Ich stan techniczny od lat budził zastrzeżenia konserwatorów oraz miejskich aktywistów zajmujących się ochroną dziedzictwa.

W styczniu 2025 roku mazowiecki konserwator zabytków wydał zalecenia pokontrolne, precyzujące zakres niezbędnych prac mających na celu zachowanie obiektu. Przewidziano je w dwóch etapach. Pierwszy, którego zakończenie zaplanowano na koniec grudnia 2025 roku, obejmuje pilne interwencje i zabezpieczenie najbardziej zniszczonych kompozycji mozaikowych. Drugi etap, obejmujący pozostałe prace renowacyjne, ma zostać zrealizowany do początku listopada 2028 roku.

PKP wystąpiło do konserwatora o zmianę terminów, argumentując, że prace przy mozaikach powinny zostać połączone z planowaną modernizacją warszawskiej linii średnicowej na odcinku Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia. W ocenie konserwatora byłby to jednak termin zbyt odległy, grożący dalszą degradacją najbardziej zniszczonych elementów dekoracji.

Wobec odmowy zmiany zaleceń PKP złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. We wtorek sąd ją oddalił.

„Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na stanowisko mazowieckiego wojewódzkiego konserwatora zabytków, odmawiające zmiany zaleceń pokontrolnych w zakresie pilnej konserwacji i zabezpieczenia dekoracji mozaikowych autorstwa Wojciecha Fangora, znajdujących się w podziemnej części dworca Warszawa Śródmieście” – poinformował mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków Marcin Dawidowicz.

Jak podkreślił, służby konserwatorskie będą kontynuować działania zmierzające do zabezpieczenia, a następnie renowacji zabytkowych mozaik.

Z kolei rzecznik prasowy PKP S.A. Michał Stilger przekazał PAP, że spółka koncentruje się obecnie na bieżącym utrzymaniu i konserwacji dworca Warszawa Śródmieście. Dodał, że w 2024 roku wykonano gruntowne czyszczenie chemiczne oraz impregnację ścian obłożonych kamiennymi płytami.

„Planujemy wykonanie prac zabezpieczających część mozaik, co musi być poprzedzone uzyskaniem odpowiednich zgód konserwatora zabytków oraz wyborem wyspecjalizowanej firmy” – zaznaczył.

Rzecznik przypomniał również, że dworzec Śródmieście ma zostać przebudowany w ramach dużej inwestycji realizowanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe. „W ramach kompleksowej modernizacji warszawskiej linii średnicowej planowane są także prace związane z renowacją mozaik. Jak w przypadku wszystkich obiektów zabytkowych, ich zakres będzie uzgadniany z konserwatorem” – dodał.

Mozaiki na stacji Warszawa Śródmieście powstały na początku lat 60. XX wieku. Składają się ze szkliwionych elementów ceramicznych o wymiarach 4 × 3 cm, wykonanych w zakładach Fajansu we Włocławku. Wpis do rejestru zabytków obejmuje 52 mozaiki sufitowe nad trzema peronami oraz 27 mozaik ściennych zlokalizowanych w holach, dawnych poczekalniach i przejściach prowadzących na peron środkowy.

red./PAP