Płock przywraca pamięć – park i światło nad cmentarzem żydowskim

Urząd Miasta Płocka (woj. mazowieckie) rozpoczął prace związane z zagospodarowaniem terenu w sąsiedztwie cmentarza żydowskiego. Wokół nekropolii powstanie park, a sama przestrzeń cmentarna zostanie poddana konserwacji. W planach jest m.in. odnowienie ogrodzenia, renowacja macew oraz pomnika ofiar Holokaustu.

Jak poinformował prezydent Płocka Andrzej Nowakowski, inwestycja potrwa około roku i będzie kosztować 4,6 mln zł. Prace prowadzone są z poszanowaniem charakteru miejsca – roboty ziemne ograniczono do niezbędnego minimum.

„Grunt zdejmiemy jedynie na głębokość szpadla i tylko tam, gdzie powstaną alejki spacerowe. W pozostałych miejscach teren zostanie podniesiony i wyrównany” – wyjaśnił prezydent we wpisie na Facebooku.

Nowakowski zapowiedział również, że projekt obejmuje odnowienie ogrodzenia cmentarza, instalację oświetlenia oraz konserwację macew i pomnika upamiętniającego ofiary Zagłady.

Środki na realizację inwestycji pochodzą z budżetu miasta. Jak poinformowała Alina Boczkowska z Urzędu Miasta Płocka, zakres i sposób prowadzenia prac uzgodniono z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie.

Cmentarz żydowski w Płocku, położony przy ul. Mickiewicza, został założony w 1845 roku. To jedyny zachowany spośród dwóch dawnych żydowskich cmentarzy w mieście. Podczas II wojny światowej większość nagrobków została zniszczona przez Niemców – obecnie zachowało się jedynie kilkanaście macew pochodzących z okresu powojennego.

W 1949 roku na terenie nekropolii wzniesiono pomnik poświęcony ofiarom Holokaustu. Widniał na nim pierwotnie hebrajski napis: „Po Nich ja płaczę”.

Wśród ocalałych pamiątek po płockich Żydach znajduje się również tzw. Mała Synagoga z początku XIX wieku, w której od 2013 roku mieści się Muzeum Żydów Mazowieckich. Budynek został wcześniej odrestaurowany i zaadaptowany dzięki inicjatywie Stowarzyszenia Synagoga Płocka oraz wsparciu funduszy unijnych.

Najstarszy cmentarz żydowski w Płocku, istniejący od końca XVI wieku, został całkowicie zniszczony przez Niemców w 1939 roku. Ocalał jedynie fragment muru, biegnący dziś wzdłuż cichej alejki łączącej dwie ulice. W 2018 roku powstał tam mural z napisami w języku polskim, hebrajskim i angielskim:

„Tu spoczywają nasi dawni sąsiedzi i przodkowie: Żydzi – Polacy – Płocczanie. Pomyśl o nich miło”
oraz
„W judaizmie cmentarz jest wieczny”.

Żydzi z Płocka stanowili jedną z najstarszych społeczności żydowskich w Polsce. Tuż przed wybuchem II wojny światowej przygotowywali się do obchodów 700-lecia osadnictwa żydowskiego w mieście. Wówczas w Płocku mieszkało ok. 9 tys. Żydów – około jedna trzecia mieszkańców. Holokaust przeżyła jedynie garstka. Ci, którzy wrócili po wojnie, w większości opuścili kraj w latach 50. i 60. XX wieku.