Polki odkładają macierzyństwo. GUS pokazał nowe dane

Współczesne Polki coraz później decydują się na macierzyństwo, ale jednocześnie nadal należą do grona najmłodszych mam w Europie. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują nie tylko zmianę wieku kobiet rodzących dzieci, lecz także głęboką przemianę polskiego modelu rodziny. Coraz więcej dzieci przychodzi na świat poza małżeństwem, a liczba urodzeń jest dziś niemal trzykrotnie niższa niż jeszcze cztery dekady temu.

Macierzyństwo w Polsce wyraźnie się zmienia. Z danych GUS wynika, że kobieta, która urodziła dziecko w 2025 roku, miała średnio ponad 31 lat. Jeszcze ćwierć wieku temu była przeciętnie o pięć lat młodsza. W przypadku pierwszego dziecka średni wiek matki wynosi dziś niespełna 30 lat.

Eksperci zwracają uwagę, że przesuwanie decyzji o macierzyństwie stało się jednym z najważniejszych trendów społecznych ostatnich lat. Kobiety częściej najpierw stawiają na edukację, stabilizację zawodową i bezpieczeństwo finansowe, a dopiero później myślą o zakładaniu rodziny.

Mimo tych zmian Polki nadal należą do najmłodszych matek w Europie. Dla porównania – wśród państw Unii Europejskiej najmłodsze mamy mieszkają w Bułgarii, gdzie średni wiek rodzących wynosi nieco ponad 28 lat. Z kolei najpóźniej dzieci rodzą Irlandki – średnio tuż przed 33. rokiem życia.

Statystyczna polska mama najczęściej mieszka w mieście, ma wyższe wykształcenie i pozostaje w związku małżeńskim. Co ciekawe, pierwsze dziecko często pojawia się już w pierwszym roku po ślubie. Jeśli kobieta decyduje się na drugiego potomka, zwykle rodzi go około dwa lata po pierwszym porodzie.

Najmocniej zmienia się jednak sam obraz polskiej rodziny. GUS podkreśla, że w ciągu ostatnich dekad nastąpiła prawdziwa społeczna rewolucja.

W 1980 roku dzieci pozamałżeńskie stanowiły zaledwie 4,8 proc. wszystkich żywych urodzeń. Na początku XXI wieku wskaźnik wzrósł do 12,1 proc., a w 2025 roku osiągnął już 28,4 proc. Oznacza to, że dziś niemal co trzecie dziecko rodzi się poza formalnym małżeństwem.

Choć w porównaniu z 2024 rokiem odnotowano niewielki spadek tego wskaźnika, eksperci nie mają wątpliwości, że zmiany obyczajowe są trwałe. Coraz więcej par decyduje się na życie w związkach nieformalnych, odkłada ślub lub całkowicie z niego rezygnuje.

Równocześnie dramatycznie maleje liczba narodzin. W 1980 roku w Polsce przyszło na świat niemal 700 tys. dzieci. Dziś liczba ta wynosi niewiele ponad 238 tys. To jeden z najbardziej wyraźnych sygnałów pogłębiającego się kryzysu demograficznego.

Na obraz współczesnego macierzyństwa wpływa również migracja. Choć większość rodzących kobiet ma polskie obywatelstwo, coraz większą grupę stanowią cudzoziemki. Dominują wśród nich obywatelki Ukrainy i Białorusi. Według danych GUS ich dzieci odpowiadały w ubiegłym roku za aż 83 proc. wszystkich urodzeń wśród obcokrajowek mieszkających w Polsce.

Statystyki pokazują też mniej oczywiste ciekawostki dotyczące narodzin w Polsce. Najwięcej dzieci przychodzi na świat w lipcowe wtorki, a noworodkiem częściej okazuje się chłopiec niż dziewczynka. Poród najczęściej odbywa się w 39. tygodniu ciąży.

Przeciętny noworodek waży około 3,5 kilograma, choć różnice bywają ogromne. W 2025 roku na polskich porodówkach pojawiły się zarówno dzieci ważące niemal 6 kilogramów, jak i skrajne wcześniaki o masie zaledwie 350 gramów.

Ciąże mnogie nadal należą do rzadkości. W całym kraju tylko 37 kobiet urodziło trojaczki, natomiast bliźnięta przyszły na świat u niespełna 3 tys. matek. Jak podaje GUS, dzieci z ciąż bliźniaczych ważą zazwyczaj około kilograma mniej niż noworodki z ciąż pojedynczych.

Najnowsze dane pokazują więc, że współczesna polska mama jest starsza, lepiej wykształcona i funkcjonuje w zupełnie innych realiach społecznych niż kobiety sprzed kilku dekad. Zmienia się nie tylko moment decyzji o dziecku, ale także sam model rodziny i sposób myślenia o rodzicielstwie.